Overactieve mind: saboteur van performance en gezondheid

Tollen stress- en paniekgedachten door je hoofd voor je het podium opgaat? Of ga je daardoor het podium juist niet op? Heb je in gedachten al 20 x opgetreden voordat de show daadwerkelijk plaatsvindt? Uit behoefte aan controle of omdat je nou eenmaal een overactieve mind hebt die overal beren en wolven op de weg ziet? Lees dan vooral verder.  Gedachten hebben een rechtstreekse invloed op ons lichaam. Met je denken kun je je performance niet redden, maar saboteer je deze juist: het is de perfecte anti-warming up. 

Veel vocalisten hebben er last van: een overactieve mind, die uit behoefte aan controle of uit gewoonte gaat malen en rampscenario’s bedenken, vooral in de buurt van een optreden. Je denkt misschien dat het niet uitmaakt wat je denkt: gedachten zijn immers maar gedachten. Maar ik heb slecht nieuws voor je. Gedachten zijn weliswaar niet zo zichtbaar en tastbaar als je nieuwste outfit of de weerman op TV, maar ze hebben wel degelijk een rechtstreekse uitwerking op ons lichaam en gezondheid. Er is een rechtstreekse connectie tussen ons lichaam en onze gedachten. Zo zorgen tobben en piekeren bijvoorbeeld voor fysieke stressreacties en verkramping, vergiftigen ze het lichaam en ondermijnen onze gezondheid. Het is een illusie om te denken dat gedachten geen effect hebben. Je gedachten kunnen je performance behoorlijk saboteren voordat je uberhaupt in de buurt van een podium bent. Gedachten kunnen je instrument, je lichaam, laten verkrampen en verstijven. Het is de perfecte anti-warming-up.

Gedachten beïnvloeden ons lichaam direct

Er is een directe connectie tussen onze gedachten en ons lichaam. Hoe werkt dat? Om te overleven moet ons lichaam in staat zijn adequaat te reageren op de omgeving. Staat er ineens een tijger voor je neus, dan moet je kunnen vechten of vluchten en wordt er adrenaline aangemaakt. Valt er niet te vechten of te vluchten, dan verstijf je, wat een soort ‘jezelf voor dood houden’ is, in de hoop dat de aanvaller afdruipt en/ of zo min mogelijk schade aanricht. De informatie over de buitenwereld krijgt het lichaam via de hersenen die met de buitenwereld in contact staan via de zintuigen.

Zintuigelijke indrukken

Onze zintuigen zijn de toegangspoorten tot onze hersenen. Dankzij hen kunnen we zien, voelen, proeven, horen en ruiken. Prikkels van buitenaf, bijvoorbeeld een beeld, geluid of geur, veroorzaken elektromagnetische trillingen. Die trillingen veroorzaken een elektrische ontlading in de kern van een zenuwcel in de hersenen (neuron). Bij die elektrische ontlading komen er stofjes vrij, de zogenaamde neurotransmitters. Deze neurotransmitters zorgen ervoor dat een elektrische stroom met informatie naar de hersenen gaan. Je kunt het vergelijken met de nulletjes en de ééntjes waarmee onze computers rekenen.  In de hersenen worden deze elektrische stroompjes omgezet in plaatjes: geluidsplaatjes, beeldplaatjes, geurplaatjes, gevoelsplaatjes en smaakplaatjes, net zoals in onze computer de nullen en de enen om worden gezet in beeld en geluid. Dit is het materiaal waarmee de hersenen kunnen ‘rekenen’. De uitkomst van de rekensom zorgt ervoor dat de hersenen het lichaam aanzetten tot de juiste actie. De boodschappers die het hele fysieke circus aansturen zijn onze hormonen.  Samengevat kun je zeggen dat gebeurtenissen in de wereld bio-elektrische en bio-chemische effecten in het lichaam teweegbrengen.

nullen en eenen

Gedachten

Niet alleen zintuigelijke prikkels kunnen processen in de hersenen van start laten gaan: ook het denken kan dat. De hersenen kunnen echter geen onderscheid maken tussen een gedachte en een zintuigelijke prikkel: het effect op het lichaam is hetzelfde. Dit komt doordat gedachten ook elektrische impulsen zijn die dezelfde neurale netwerken gebruiken als de elektrische stroompjes afkomstig van zintuigelijke prikkels. Het gevolg is dat de beeldplaatjes en geluidsplaatjes die de hersenen aangereikt krijgen via zintuigelijke prikkels, hetzelfde zijn als die van gedachten. Zo slim is onze ‘computer’ dus niet. Om te checken of dit klopt hoef je alleen maar het volgende experiment te doen. Denk eens aan een sappige citroen: zie voor je geestesoog een citroen en neem daar in gedachten eens een hap van: proef het zure sap en voel hoe het overtollige sap langs je vingers naar beneden druipt. Je zal merken dat je speekselklieren gelijk beginnen te werken. En ander voorbeeld: mannen kunnen een erectie krijgen alleen al door de gedachte aan een aantrekkelijke vrouw.

Van gedachte naar biochemie

De hypofyse is de plek in de hersenen waar informatie uit de buitenwereld (zintuigelijke prikkels) en binnenwereld (gedachten) wordt omgezet in biochemie. Immers, het lichaam moet voor zijn overleving telkens in staat zijn adequaat te reageren op de omgeving. Staat er ineens een tijger voor je neus, dan moet je dus kunnen vechten of vluchten en wel reflexmatig, in split second. Het systeem van signalering en reactie is dan ook zo snel, dat je lichaam al een biochemisch antwoord heeft op een situatie voordat jouw bewuste denken überhaupt doorheeft wat er gaande is. Als het lichaam alleen al dénkt dat er mogelijk gevaar of een bedreiging is draaien de machines van de stresshormonenfabriek gelijk volle toeren. Het bekendste stresshormoon is adrenaline. Adrenaline is een korte hevige energiestoot, de zogenaamde arousel. Het zorgt voor een verhoogde bloeddruk, versnelde ademhaling, snellere hartslag, aangespannen spieren, scherper horen en zien, concentratie en enorm veel kracht als het nodig zou zijn.

De schadelijke effecten van stresshormonen

Hoge spiegels stresshormonen hebben schadelijke gevolgen: ze vergiftigen ons lichaam en ondermijnen onze gezondheid.

  1. Onderdrukking van het immuunsysteem. Adrenaline is een stof die ervoor zorgt dat de werking van het immuunsysteem tijdelijk onderdrukt wordt. Als je moet vechten tegen een tijger, dan vindt het lichaam het ‘vechten tegen een bacterie’ eventjes totaal onbelangrijk. Als die tijger jou straks doodt, dan is die bacterie er tenslotte ook geweest… Adrenaline remt ook de spijsvertering: het verteren van bijvoorbeeld een broodje kaas is een luxe waar het lichaam geen energie in wil steken omdat het ervanuit gaat dat jij straks ‘het broodje kaas’ voor die tijger kan worden!
  2. Bijnieruitputting. Adrenaline die niet gebruikt wordt is een dusdanig schadelijke stof voor het lichaam dat de bijnieren cortisol gaan aanmaken om de schadelijke effecten van adrenaline te neutraliseren. Als langdurig veel cortisol aangemaakt wordt dan kunnen de bijnieren uitgeput raken. Het gevolg daarvan is dat er een te laag cortisolgehalte ontstaat. Bij een te laag cortisolgehalte voel je je de hele dag moe, heb je geen energie en kun je zelfs depressieve klachten ontwikkelen. Ook word je extra gevoelig voor stress. Omdat cortisol ook nodig is voor het functioneren van de schildklierhormonen kan een uitputting van de bijnieren ook leiden tot spierzwakte, gevoeligheid voor koude en andere klachten die horen bij een te lage schildklierfunctie.
  3. Slechte concentratie. Een langdurig hoog gehalte aan cortisol zorgt voor het verschrompelen van de hippocampus, een deel in de hersenen dat belangrijk is voor het geheugen en de concentratie. Een kenmerkend symptoom van langdurige stress is dan ook vergeetachtigheid.
  4. Vatbaar voor bloedsuikerspiegelaandoeningen. Als een tijger voor je neus staat heb je veel energie nodig om te kunnen vechten of vluchten. De stresshormonen adrenaline en cortisol zorgen dan ook voor een verhoging van de bloedsuikerspiegel zodat je klaar bent voor actie als de tijger je gaat aanvallen. Bij de meeste mensen wordt deze energie echter helemaal niet gebruikt. Er zijn namelijk geen tijgers, beren of wolven meer, maar we hebben vooral last van mentale beren en tijgers: hier hoef je niet voor weg te rennen. Er is meestal geen noemenswaardige fysieke actie bij stress voor een examen, een sollicitatiegesprek of optreden. Insuline is het hormoon dat ervoor zorgt dat bloedsuiker omgezet wordt in de energie die nodig is voor vechten of vluchten. Door verbranding van suiker in de cellen ontstaat energie. Deze verbranding zorgt er ook voor dat de bloedsuikerspiegel weer naar normale waarden wordt teruggebracht. Als je bij stress niet gaat vechten of vluchten moet de bloedsuikerspiegel op een enigszins geforceerde manier terug worden gebracht naar normale waarden. Als er vaak stress optreedt zonder dat je intensief gaat bewegen, gaat deze regulering moeizamer. Door langdurige stress kunnen mensen gevoeliger worden voor bloedsuikerspiegelaandoeningen zoals hypoglycemie en diabetes.
  5. Verhoogde pijngevoeligheid. Bij stress worden er in eerste instantie lichaamseigen pijnstillers aangemaakt (endorfinen), om een eventuele wond te kunnen negeren als je gewond raakt bij het vechten of vluchten voor je leven. Maar bij langduriger stress zal er uitputting ontstaan, waardoor er juist minder endorfinen worden aangemaakt wat kan leiden tot een verhoogde gevoeligheid voor pijn.
  6. Verstoorde slaap. Niet zelden zeggen mensen tijdens een stressvolle periode ‘Ik heb er slapeloze nachten van’. Als je aan het tobben en piekeren bent, probeer dan de slaap maar eens te vatten: dat zal de grootste moeite kosten. Hoe komt dat?  De informatie dat je in bed ligt en moet slapen is ondergeschikt aan de informatiestroom vanuit je hersenen omdat daar al je aandacht naartoe gaat.  Hierdoor blijf je je sympathisch zenuwstelsel, dat deel van het zenuwstelsel dat ervoor zorgt dat je lichaam in een staat van paraatheid komt, actief en zit het bloed vol met adrenaline waar het niks mee kan. Omdat je in bed ligt is er ook geen actie die de adrenaline kan verbranden. Het duurt daarom heel lang voordat het parasympatische zenuwstelsel, dat deel van het zenuwstelsel dat verantwoordelijk is voor rust en regeneratie en wat actief dient te worden tegen de tijd dat je gaat slapen, het roer weer over kan nemen en je in slaap valt. Vaak heb je na tobben en piekeren een onrustige slaap en wordt je de volgende ochtend niet uitgerust wakker. Je lichaam heeft tenslotte nog steeds een hoge spiegel aan stresshormonen en heeft te weinig kunnen rusten en regenereren. Op langere duur zorgt dit voor gezondheidsproblemen. Adrenaline remt ook de behoefte aan slaap. Hierdoor kan het voorkomen dat je denkt dat barst van de energie, terwijl je eigenlijk al zwaar in je reserves zit. Vaak heb je niks in de gaten, totdat de man met de hamer komt…. Zingen is topsport waar je een goed uitgerust lichaam voor nodig hebt. De luxe van tobben en piekeren kun je je niet veroorloven als je uitgerust voor de dag wilt komen en een topprestatie moet leveren.

Ontspannen mindset en adrenaline verbranden

In het spreekwoord  ‘geluk is met de dommen’ zit een kern van waarheid: hoe slimmer de mens, hoe actiever het denken en hoe meer de neiging om te tobben en te piekeren. Heb je een spannend optreden of een auditie voor de boeg? Grote kans dat het optreden of de auditie al minstens 20 keer in je hoofd rondspookte voordat het daadwerkelijk plaatsvond. En je 20 keer stresshormonen hebt aangemaakt, alsof de gebeurtenis daadwerkelijk plaatsvond.

Wij zijn geneigd te denken dat de hoeveelheid stress in relatie staat met de hoeveelheid dingen die je op dag meemaakt of te doen hebt. Maar het blijkt dat mensen die weinig tot niks te doen hebben minstens net zoveel stress kunnen hebben als mensen die de hele dag actief zijn. Sterker nog: mensen die de hele dag niks doen hebben vaak meer fysieke stress omdat er weinig tot geen lichamelijke actie is die de spiegels van de stresshormonen kan normaliseren; er is geen activiteit die de adrenaline kan verbranden! Je kunt bij wijze van spreken zittend op de bank jezelf een burnout in denken.

De beste warming up voor zingen is zorgen voor een ontspannen mindset en zorgen dat je adrenalinespiegel daalt. Hierdoor ontspant en ontkrampt je lichaam. Stressenergie uit je lijf werken en adrenaline verbranden doe je simpelweg door te bewegen, te schudden en te trillen. Net zoals de impala in onderstaande video. Ook bepaalde ademhalingsoefeningen kunnen hierbij helpen.

Advertenties

Mantrazingen is hot

Madonna, Nina Hagen, en Tina Turner doen het. Zelfs oud-Beatle George Harrison deed het: mantrazingen. Het steeds populairder worden van mantrazingen heeft te maken met de positieve effecten op lichaam en geest.

Wat is een mantra?

Een mantra is een geluid/klank, een vibratie/resonantie, een frequentie. Het kan een woord zijn, maar ook een zin of een gedicht. Het is echter géén woord in de normale betekenis. Een mantra houdt het midden tussen een spreuk met magisch effect en een gebed en wordt gezien als heilig.

Masaru Emoto

In feite heeft elk woord invloed op ons, maar die van een mantra is nog een stuk krachtiger.  De Japanse wetenschapper Masaru Emoto heeft het effect van woorden op waterkristallen onderzocht (zie foto).

masaru emoto

Wij bestaan voor ca. 70% uit water: als de vibraties en intenties van woorden zo een effect op water hebben, kun je je dan voorstellen wat het effect van mantra’s op ons zijn?

Bescherming van de geest

De betekenissen die op internet circuleren van het woord mantra zijn ‘dat wat onze geest beschermt’ en ‘bevrijding door beheersing van de geest’. Mantra’s komen meestal uit het Sanskriet, het Oud-Indisch en worden al duizenden jaren gebruikt. Hierdoor zijn ze extra opgeladen met energie en hebben meer kracht gekregen. Alle mantra’s zijn namen van de Bron, de Essentie, Goden, God, of hoe je het wilt noemen. Enkele namen zijn: Vishnu, Shiva, Krishna, Ram, Durga, Ganesha. Elk van hen vertegenwoordigt een kracht op zich, die ook symbool staat voor een aspect in jezelf, een zielskwaliteit.

Geen Hindoe

Hoewel het zingen van mantra’s afkomstig is uit het Hindoeïsme, hoef je geen Hindoe te zijn om mantra’s te zingen. Ook betekent het niet dat je jezelf als Hindoe ziet of een religieuze stelling inneemt. Mensen uit allerlei religies beoefenen het mantrazingen vanwege de positieve effecten.

Positieve energie

Maar het doet meer: het effect van zingen of chanten van mantra’s moet je niet onderschatten. Als iemand iets vervelends zegt, kun je een fysieke reactie voelen: kramp, het gevoel door elkaar geschud te worden, wegstromen van energie of juist bloed dat door je aderen spuit. Als vervelende woorden, ofwel negatieve vibraties, zoveel reacties in jou teweeg kunnen brengen, kun je je dan voorstellen wat het effect van mantra’s is? Het zingen of chanten van mantra’s bevrijd je van negatieve energie en werkt zuiverend, beschermend, harmoniserend en helend.

Actieve meditatie

Het is bovendien een prachtige bezigheid om het denken op een positieve manier bezig te houden. In plaats van je zorgen te maken en te piekeren steek je je energie in gedachtenvormen die een positief effect hebben. Ofwel, je figuurlijke radio blijft aan staan, maar je tuned van de in op een andere zender. Voor mensen met weinig zitvlees of die moeite hebben hun gedachten tot rust te brengen is mantrazingen daarom een ideale vorm van actieve meditatie.

Ook interesse in mantrazingen? Kom dan maandag 26 juni 2017 naar de workshop mantra-zingen in de Oud Katholieke Kerk te Culemborg (Barbara Festival). Aanvang 20.00 uur. Toegang gratis.

 

Verkoudheid: de nachtmerrie van iedere vocalist. Tien tips om de winter door te komen.

Een druipneus, dichte holtes en schorre keel, de nachtmerrie van iedere vocalist. Met deze tien tips help je je stem de winter door. En ben bij een griep of verkoudheid snel weer zo fit als een nachtegaaltje.

  1. Gemberthee. Drink iedere dag een paar kopjes gemberthee. Thee gemaakt van verse gemberwortel werkt onder andere slijmoplossend in de keel en longen, is ontstekingsremmend en stimuleert de werking van het afweersysteem.
  2. Vitamine C. Slik vitamine C met bio flavonoïden, zodra je de eerste symptomen van verkoudheid of griep op voelt komen. Als je verkouden of grieperig bent kun je een paar gram per dag gebruiken. Pas als je dunne ontlasting krijgt heb je een overdosis. Zuigtabletten hebben de voorkeur omdat die ook verlichting brengen bij een zere keel.
  3. Vitamine D3. Slik iedere dag vitamine D3. Vitamine D3 activeert het immuunsysteem en zorgt dat het beter in staat is infecties te bestrijden.
  4. Vermijd stress. Langdurige stress zorgt ervoor dat de werking van het immuunsysteem wordt onderdrukt. Zorg bij stress voor voldoende lichaamsbeweging om de adrenaline te verbranden, anders gaat het ‘spoken’ in je lichaam. Maar ook: houd je cellen blij. Je cellen luisteren voortdurend mee met je innerlijke dialoog. Tobben, piekeren en negatieve gemoedstoestanden hebben een negatieve invloed op je immuunsysteem en gezondheid (lees meer).
  5. Neusopener. Doe deze simpele oefening die je neus opent. De neusopener is een hele simpele oefening uit de koker van de Russische arts Buteyko. De oefening werkt als een neusspray: binnen een minuut kun je met deze oefening zelf de slijmvliezen in je neus laten slinken waardoor je weer vrij kunt ademen. Als je neus open is, blijf dan vervolgens door je neus ademen. De neusopener werkt als volgt: adem uit tot je niet meer kunt. Zodra je helemaal uitgeademt hebt, knijp je je neus dicht met je duim en wijsvinger.Houd je neus dicht zolang als je kunt. Zodra je voelt dat je je benauwd gaat voelen ga je ‘ja knikken’ met je hoofd. Laat je neus pas los als je de benauwdheid écht niet meer volhoudt. Adem dan rustig via  de neus in; neem vooral geen diepe ademteug door de mond. Blijf daarna via je neus ademen.
  6. Luchtvochtigheid. Houd de luchtvochtigheid op pijl. Zodra de kachels aangaan, wordt de lucht een stuk droger. Hierdoor loop je de kans dat je slijmvliezen enigszins uitdrogen. Uitgedroogde slijmvliezen zijn ontvankelijker voor bacteriën en virusjes. Zet daarom in de winter een luchtbevochtiger in ruimtes waar je veel verblijft zoals de slaapkamer. Een andere ‘vijand’ van je keel is de airco in de auto: laat deze zoveel mogelijk uit.
  7. Vermijd mensenmassa’s na intensief sporten. Na het sporten zijn witte bloedlichaampjes enkele uren minder in staat eventuele virussen af te weren. Je bent dan vatbaarder voor verkoudheid en griep dan normaal. Ga niet intensief sporten vlak voor een optreden. En vermijd mensenmassa’s een paar uur na het sporten.
  8. CBD-olie. De cannabinoïden in CBD-olie hebben ontstekingsremmende en pijnstillende eigenschappen. De olie wordt gemaakt van hennepplanten. Doordat de hoeveelheid THC, de stof in hennep waar je vrolijk van wordt, nihil is heeft het geen hallucinatoire werking. Tegenwoordig is deze olie bij vrijwel ieder drogist en zelfs bol.com te koop. Een paar druppeltjes per dag zijn voldoende. Voor pijnstillende eigenschappen heb je minimaal sterkte 5 nodig.
  9. Straling. De elektromagnetische straling van mobiele telefoons en draadloos internet zorgt voor cellulaire stressreacties en kan de slaap verstoren. Zet daarom ’s nachts je mobiel op vliegtuigstand en de wifi-router uit. Of leg de mobiel minimaal vier meter bij je vandaan indien je bereikbaar dient te blijven (lees meer)
  10. Melkwei. Heb je keelpijn of een keelontsteking? Gorgel dan met melkwei. Hierdoor los je de slijm in je keel op. Ook heeft het een anti-bacteriële werking. De goedkoopste melkwei haal je gewoon bij het Kruidvat.

Natuurlijk zijn er nog véél meer tips. Heb jij nog een gouden tip die hier niet bij staat? Deel deze dan bij de reacties.

Houd je stem jong en vitaal

Zingen is niet alleen iets van je stembanden; ook je lijf is belangrijk. Je lichaam is je instrument en dat moet in goede conditie zijn. Je hebt een fit en vitaal lichaam nodig om alles uit je stem te kunnen halen, volume te maken en goed te kunnen uithalen. Denk aan het lijf van Pink in deze videoclip: aan die kracht, souplesse en uithoudingsvermogen.

 

Ook je organen spelen een belangrijke rol. Als je lever of milt bijvoorbeeld slechter functioneren hebben, mis je de energie in je stem. Ook je klankkleur wordt minder helder. Dat is ook de reden dat je vaak aan eens stem kunt horen of iemand van oudere leeftijd is: als de orgaankracht minder wordt, klinkt de stem minder energiek en helder en vaak komt er een kraakje in.

Als je zingen echt serieus neemt en je de houdbaarheidsdatum van je stem wilt vergroten, moet je dezelfde discipline in acht nemen als topsporters. Zowel qua beweging als leef- en eetgewoonten. Daarmee voorkom je dat je rond je veertigste alle nummers een stuk lager moet zingen en je bepaalde uithalen niet  meer kunt.

Hou je niet van sporten of is het te zwaar voor je? Geen nood. Yoga werkt perfect. Met Yoga kun je de benodigde spierkracht en uithoudingsvermogen opbouwen. Yoga heeft trouwens nog een voordeel. De yogi Vivekananda (1863-1902) schreef: ” Zodanig is de kracht van yoga dat zelfs heel weinig ervan veel voordeel geeft […]. Een gezond uiterlijk zal één van de eerste tekenen zijn en een mooie stem. Gebreken in de stem zullen veranderen”.

Zingen zonder handrem: “schijt aan de buren”

Uit volle borst zingen, fully selfexpressed, zonder je druk te maken wat anderen ervan vinden. Dat kan alleen als we het overleefmechanisme uit de oertijd kunnen tackelen waardoor we verstijven. Als we de figuurlijke handrem eraf halen. Als je dat voor elkaar krijgt gebeuren er wonderlijke dingen met je stem én performance.

schijt aan de buren

Niks lekkerder dan helemaal los gaan op het podium. Fully selfexpressed jezelf uiten in zang en beweging. Zonder na te denken wat anderen ervan vinden. Met de innerlijke attitude van schijt aan de buren. Het lijkt zo vanzelfsprekend als je het kunt. Maar mijn leerlingen herinneren mij aan waar ik zelf vandaan kom….

Ik was dertien toen mijn moeder vroeg of ik voor de verjaardagsvisite wilde zingen. Dat durfde ik alleen als ik de spelregels mocht bepalen. Ik zou in de gang zingen met de deur open, niet zichtbaar voor het publiek in de woonkamer. Als ik klaar was moest iedereen doen alsof er niks was gebeurd. Niet klappen, geen complimentjes, niks. Gewoon met een uitgestreken gezicht verder nippen aan het borrelglas. Zingen als iedereen naar mij aan het kijken was vond ik  te bedreigend, voelde te kwetsbaar.

Jaren later kreeg ik tijdens mijn studie de kans om in de studentenband te zingen. Doodeng vond ik het. Maar de pijn van een gemiste kans was nét iets groter dan mijn angst. Op het podium verschool ik mij het liefst achter de boomlange zanger die leek te bulken van zelfvertrouwen. En altijd het commentaar van de geluidsman dat ik harder in de microfoon moest zingen: zelfs met de volumeknoppen vol open was ik amper te horen…

Had ik niet het vermogen hard te zingen? Was ik zo schuchter? Ja en nee. Ik stond op de figuurlijke handrem. Altijd was mijn overactieve mind aan het werk om mij te behoeden voor het gevaar van mijn soortgenoten. Bezig met wat anderen van mij zouden vinden. Als ze maar niet dachten dat ik mijzelf heel goed vond, dat ik arrogant was. Als ik maar niet te veel op zou vallen. Niets bedreigender dan de scherpe tong van soortgenoten. Niets meer vernederend dan hun hoongelach of spottende blik.

De innerlijke dialoog met gevleugelde uitspraken van mijn ouders als “Denk aan de buren” en “Doe maar normaal dan doe je al gek genoeg” trokken de handrem nog strakker aan.

Als je op de handrem staat kun je je niet vrijelijk uiten of bewegen. Je hebt een overactieve mind en leeft met een ondertoon van angst. Het is alsof je verkrampt, met samengeknepen billen door het leven gaat. Deze staat van zijn is een ‘freeze’, een verstijving. Het is een overlevingsmechanismen vanuit de oertijd. Als een bedreigende situatie zich voordoet nemen onze reflexen het over. We hebben dan drie opties:  vechten, vluchten of verstijven.

Deze reflexen houden ons uit de maag van hongerige beren en tijgers. Als je je vijand niet meer kunt ontwijken door te vluchten en niet kunt verslaan door te vechten, heb je nog een andere optie: je voor dood houden, ofwel bevriezen. Anno 2016 zijn er geen beren en tijgers meer, behalve in de dierentuin. Wij hebben nu hele andere bedreigingen of stressbronnen. Zoals deadlines op school of werk en de angst om er niet bij te horen, buitengesloten te worden. Vechten en vluchten doen we niet zo veel, althans, niet in de praktijk. In ons hoofd des te meer. En we verstijven.

Als je natuurdocumentaires bekijkt zie je dat dieren een handig mechanisme hebben om uit hun freeze te komen: ze gaan net zo lang trillen en schudden tot de energie weer helemaal stroomt. Mensen hebben geen automatische ontfreezer. Als we eenmaal in een freeze zitten, worden we door een  overactieve mind meestal gegijzeld in deze stand. En als het maar lang genoeg duurt wordt het vanzelf onze nieuwe status quo.

Tot we het zat zijn. We genoeg hebben van op de handrem leven. Omdat we vrij willen zijn. Ons willen uiten. De energie weer willen voelen stromen. Uit volle borst zingen, dansen en lachen. Met schijt aan de buren. We leven nu en het is te vroeg om al met één been in het graf te staan. Ons al een beetje voor dood te houden om geen prooi te zijn.

De freeze of verstijvingsmodus is niet zo 1,2,3 uit een vocalist gehaald. In de pubertijd is de freezemodus zelfs eerder regel dan uitzondering. Maar ook veel volwassenen leven met een aangetrokken handrem. De anti-freeze is een combinatie van bewegen (denk aan het schudden van dieren), diep doorademen en zuchten en het dresseren van de overactieve mind. Ook bepaalde NLP-technieken kunnen behulpzaam zijn.

Maar als de handrem er eenmaal af is en je schijt kunt hebben aan de buren, dan gebeuren er wonderlijke dingen met je stem én performance!

Meer weten? Kom eens langs voor een gratis proefles.

 

 

Ik ga voor vals

Valse noten: veel vocalisten vinden ze enger dan spinnen, muizen of een verlaten kerkhof bij volle maan om 12 uur ’s nachts. Ten onrechte. Een valse noot, of een paar exemplaren, is niet de graadmeter voor de kwaliteit van een optreden. Er zijn zoveel meer factoren die bepalen of een optreden top was of niet. Zong je vol overtuiging, met hart en ziel? Was je volledig selfexpressed? Wist je het publiek te boeien? In dat geval is een valse noot hier en daar echt geen probleem. Want je raakte en boeide. Met je hart, kwetsbaarheid, overgave en passie.

Een loepzuiver optreden zonder zelfexpressie en zonder dat je ziel er in ligt. De ene ellips komt er nog zuiverder uit dan de ander uithaal. De toehoorder staat vol respect te kijken naar de stembandengymnastiek. Maar geraakt? Nee, dat is hij niet.

Doe mij dan maar een vocalist die met ziel, zaligheid en passie staat te zingen. Die hier en daar eens uit de bocht vliegt, maar wat raakt. Die het publiek weet te boeien. Dat is waar muziek uiteindelijk over gaat: dat je anderen kunt raken, beroeren met je stem.

De fixatie op zuivere noten en de angst voor valse noten: bij een groot deel van mijn leerlingen ben ik veel tijd kwijt aan het dresseren van de overactieve mind. Ze zijn zó bang voor die ene valse noot, aangewakkerd door hun eigen perfectionisme of dat van de mensen om hen heen, dat het ten koste gaat van hun vermogen tot zelfexpressie.

Maar je kunt niet volledig selfexpressed zijn als je mind continu de handrem aantrekt. Je kunt niet vanuit je hart zingen terwijl je interne sportcommentator alles wat je doet van commentaar voorziet. En is het een positieve sportcommentator, dan is het nog tot daar aan toe. Maar hij is meestal negatief, een azijnpisser, vol twijfel en negativiteit. Altijd aan het vergelijken, waarbij jij aan het kortste eind trekt. Aan het negatieve twijfelen we geen moment: aan het positieve daarentegen altijd.

Je kunt alleen maar vanuit je hart zingen, met volledige zelfexpressie als Fikkie in zijn mandje ligt en jij de muziek aan het ervaren en beleven bent. Als alleen de observator in jou aan staat die je op het juiste moment praktische aanwijzingen geeft: “Zak bij die hoge noot door je knieën”. “Doseer hier je ademhaling zodat je bij de volgende uithaal nog voldoende adem hebt”.  De observator heeft geen mening en vergelijkt niet. Hij is als de waakvlam van de CV, die alleen aanspringt op het moment dat er warm water nodig is. Heel pragmatisch.

Dat wat je hoort bij The Voice lijkt de maatstaf geworden, de korenmaat. Maar hallo zeg, als je gaat voetballen begin je toch ook bij de F’jes? We gaan de F’jes toch ook niet beoordelen alsof ze in de eredivisie spelen? Kunnen we niet gewoon met zijn allen genieten van muziek? En van het ontluikende talent, dat zich een weg naar boven baant, worstelt en als diamant steeds verder geslepen wordt in de praktijk? Door vooral te doen en zichzelf in alle kwetsbaarheid open en bloot te geven?

De nationale beoordeelcultuur, aangewakkerd door programma’s als The Voice, is koren op de molen van onze interne sportcommentator. Maar één van de belangrijkste stappen die een vocalist te zetten heeft is de zanikende sportcommentator te vervangen door de meningsloze observator. Deze laatste constateert een valse noot maar vindt er niks van.

“Merk alles op en vind er niks van”, dat is de meditatieve grondhouding. Ik moedig leerlingen altijd aan iets op het gebied van mindfulness of meditatie te doen. Om de observator in zichzelf te cultiveren en de sportcommentator te neutraliseren. Ook die van de mensen om hen heen. Want wat je ook doet, iedereen vindt er altijd iets van. Ik zeg daarom altijd gekscherend: als ze gaan zaniken over wat je aan had op het podium of hoe je haar zat, dan weet je dat je goed hebt gezongen.

En die valse noot, die wordt je echt wel vergeven als jij met plezier op het podium staat en muziek bént. Als je vanuit je hart en ziel performt en raakt. Ik zal je één geheim vertellen: als jij je toehoorders weet te raken met je performance, dan zitten ze in hun hart. Het is hart aan en mind uit, of hart uit en mind aan. En als ze in hun hart zitten, staat de sportcommentator uit. Die valse noot wordt dan óf niet gehoord, of er is niemand die er iets van vindt.

Dus zing, uit volle borst, met heel je ziel en zaligheid en wees niet te bang voor die valse noot. Want, zoals mijn zangjuf Setske Mostaert zei ‘techniek en gevoel heet samen zingen’.

 

 

 

 

De magie van zingen

Zingen als natuurlijk vermogen

Zingen is ademen, energie in beweging, vrije expressie. Het is uiting geven aan een innerlijke beleving, een gevoel, een ervaring.  Zingen is een een natuurlijk vermogen en ons lichaam is een natuurlijk instrument dat doorgang geeft aan krachten en energieën of er juist weerstand aan biedt. Het is veelal niet zo dat we niet kunnen zingen, maar dat we niet meer weten hoe vrij te zijn in het maken van klanken, vol te ademen, vrij te bewegen, de energie te laten stromen, natuurlijke expressie te geven in wat er in ons leeft en los te laten; de basisvoorwaarden van zingen.

Terug naar de ervaring

Er zijn kasten vol boeken over de techniek van zingen geschreven, maar theorie is in wezen niet meer dan uitgekristaliseerde praktijk. Al lees je 100 boeken over zingen, dat betekent niet automatisch dat je ook beter kunt zingen en meer harten raakt met je zang. Je zult de theorie in praktijk moeten kunnen brengen, dus weer terug brengen naar de ervaring. Daarbij kan theorie zeker behulpzaam zijn, maar het kan ook beperkend werken.

 Homo ludens

Wat regelmatig voorkomt is dat niet meer de praktijk, maar theorie leidraad zijn geworden en dat mensen niet meer durven vertrouwen op hun natuurlijke vermogen om beter te kunnen leren zingen. Dat ze het foutieve idee hebben dat ze theoretische kennis nodig hebben, ofwel een ‘methodiek’, om te kunnen zingen, om beter te leren zingen of zelfs om te mógen zingen. Dat is wat mij betreft de wereld op zijn kop. Iedereen kan zingen, net als dat ieder kind zandtaartjes in de zandbak kan maken en kan dansen in de branding op het strand. Zingen is onze natuur: wij zijn homo ludens, de spelende mens. Kijk naar een klein kind, die gaat spontaan spelen, dansen en zingen. Die vraagt niet van te voren om een boek met kennis of een theorie: hij of zij geeft spontaan expressie aan de stem, zingt vanuit het gevoel en zoekt in vrijheid naar klanken en de tonen. Niet gehinderd door enig mentaal concept hoe het zou moeten klinken of eruit zou moeten zien. Juist in die totale vrijheid en openheid is het leervermogen om te eigen stem te ontwikkelen en ontdekken het grootst.

Energie, frequentie en vibratie

Zingen is meer dan het maken van klanken alleen: je wil ook dat het ráákt, dat het gevoel oproept en/of dat je dat over kunt brengen. Maar hoe kun je als vocalist het publiek op een positieve manier beïnvloeden? En als je songs schrijft, waar komt dan precies de inspiratie vandaan en hoe maak je jezelf ontvankelijk daarvoor? En hoe kun je op zo een natuurlijke, leuke en moeiteloze manier je stem ontwikkelen? Daarover gaat zangmagie! Nicola Tesla zei dat wie de geheimen van het universum wil kennen moet denken in thermen van energie, frequentie en vibratie.  Dit geldt ook voor zingen: vervang het woord ‘universum’ door ‘zingen’ en je hebt de basis van zangmagie.

Way of life

De magiër Omraam Mikhael Iavanhov zegt over de stem: “De stembanden zijn geen instrument buiten de mens zoals alle andere muziekinstrumenten; dus al wat de mens beleeft, maar ook alle gevoelens en gedachten die hij in zijn hart en zijn hoofd voedt, worden in de stem weerspiegeld. Zangers die hun stem echt willen ontwikkelen en deze heel lang willen behouden, doen er niet alleen goed aan om op hun gezondheid te passen, maar dienen ook te waken over de gevoelens die ze beleven. Als een zanger een zuiver, evenwichtig, harmonieus leven leidt, in contact met de natuur, wordt zijn stem sterker, vermeerdert ze in volume, in soepelheid, zachtheid, subtiliteit en levendigheid. Zijn stem gehoorzaamt hem dan steeds beter en hij kan alle nuanceringen van hetgeen hij wenst uit te drukken gemakkelijker weergeven. Als de stem nog niet al haar vermogens heeft geopenbaard, komt dat omdat zangers niet voldoende op hun manier van leven letten. ” Zangmagie beoefenen gaat verder dan het leren van trucjes: het is een way of life,  een bewustzijnsverhogend traject.

Meer weten over zingen? Kijk dan eens op mijn website