Gezond blijven? Maak je cellen blij

Het is belangrijk om gelukkig en blij te zijn. Dat wat wij beschouwen als ´mind´ is niet enkel beperkt is tot onze hersenen. Onze cellen hebben een eigen intelligentie en zijn onderdeel van onze mind. Ze luisteren continu mee en reageren op onze gedachten en gemoedstoestanden. Wil je gezond blijven dan is het belangrijk dat je je cellen bewust aan stuurt. Dat je meester wordt van je eigen universum, van je eigen cellen-volk.

Vroeger dacht ik dat je in verdrietige situaties de hele dag verdrietig moest ZIJN.  Je het verdriet als een zware last hoorde mee te zeulen: telkens aan de ongelukkige situatie denkend en het verdriet ervarend. Als ik dan onverwachts blij was voelde ik mij schuldig en dacht ‘O ja, ik ben verdrietig.’

In werkelijkheid duren emoties maar even. Ze komen en gaan, als een golf die uit de zee oprijst, komt aanrollen en over het strand spoelt. Dan zijn er zoute tranen van verdriet, spuit het bloed door je aderen van boosheid of verkramp je van angst. Daarna ebt de golf weer weg en wordt weer één met de zee.

Als het verdriet weg is en de tranen gehuild, waarom dan niet weer blij en gelukkig zijn? En met een glimlach rondlopen. Zelfs al stort de hele wereld om je heen in elkaar? Omdat het niet respectvol zou zijn? Of op zijn minst een beetje gek?

Het is bittere noodzaak om gelukkig en blij te zijn. Ons lichaam bestaat uit 100 miljard kleine leventjes, onze cellen. We zijn niet één persoon, maar een ecosysteem, bestaande uit immens veel kleine intelligente leventjes. Onze cellen luisteren voor onze overleving continu mee zodat ze direct op situaties kunnen reageren. Door onder andere de juiste stofjes aan te maken en het lichaam van energie te voorzien. Als onze cellen ook maar iets slechtere luistervinken waren geweest was de mensheid allang uitgestorven. Dan was de adrenaline om weg te rennen voor die leeuw of tijger nét te laat aangemaakt.

ecosysteem-cellen

Je cellen reageren op gedachten en gemoedstoestanden: daarmee stuur je je cellen onbewust aan. Wil je gezond blijven of zelfs vitaler worden dan is het belangrijk dat je je cellen bewust aan stuurt. Dat je meester wordt van je eigen universum, van je eigen cellen-volk.

De eerste stap is het nemen van het besluit welke radiozender jouw mind is. Ben je Classic FM, het 24-uur-dramajournaal of de mopperzender?

Waarom is dit belangrijk? Omdat dat wat wij beschouwen als ´mind´ niet enkel beperkt is tot onze hersenen. Onze cellen hebben een eigen intelligentie en zijn onderdeel van onze mind. En hebben invloed op onze gedachten. Het is bijvoorbeeld lastig om helder en blij te zijn als je lichaam ziek is. Daar komen spreekwoorden vandaan als ‘iets op je lever hebben’, ‘gal spuwen’.

En omgekeerd, als jij boos, verdrietig of gefrustreerd bent, bootst jouw volk van cellen jouw houding en gedrag na. Jij schopt tegen een stoel, schreeuwt tegen de hond en smijt de deur te hard dicht: je cellen hebben hun eigen manier om vernielingen aan te richten. Daarom is het essentieel om je cellen gelukkig te laten zijn. Als je dat niet doet, keert het lichaam zich tegen je. Ziekte is het gevolg van een disharmonie in het systeem.

Wil je blije cellen?  Stop dan met klagen, zeuren, eindeloos blijven malen over situaties, jezelf opfokken, je zorgen maken en in negatieve stemmingen zwelgen. Het zijn luxes die je jezelf niet kunt veroorloven als je gezond en vitaal wilt zijn.

Moet je dan met een zoetsappige nep smile rond lopen en elke figuurlijke drol overdekken met een suikerlaagje? Nee, ook dat niet. Als rauwe emoties zich aandienen en je overspoelen als een golf ervaar die gevoelens dan. Wegdrukken werkt op zo een moment averechts en zorgt juist voor meer spanning in je systeem omdat de spanning niet ontladen kan worden. Dat is als een golf tegenhouden voordat deze het strand op kan rollen. De golf kan pas weer in de zee tot rust komen als het de beweging af heeft kunnen maken.

Maar nodig negatieve gevoelens niet keer op keer uit door in gedachten situaties te herkauwen, als een hond op een bot. Zorg ervoor dat je cellen weer blij worden als de rauwe emotie weg is.  Zet je radiozender op een ander kanaal.  Ga lachen, zingen, dansen. Zodat je de dikke deken van negatieve energie en lage vibraties van je afschudt die door de emotie veroorzaakt is. Je cellen luisteren mee en doen de rest….

happy-cells-quote-esther-hicks-wit

Stress? Ik ben geen f@#**-king hamster

Gewoon een normale dag. Boodschappen doen bij de supermarkt. De kassière jakkert de boodschappen in een behoorlijk tempo over de scanner. Alsof een trein gehaald moet worden. Ik word er nerveus van als ik intune op de rusteloosheid en bedenk dat ze dat moordtempo 8 uur vol moet houden.

Even mijn bonuskaart zoeken. O verkeerde pincode. Achter mij begint de rij te zuchten en te steunen. Mijn ogen ontmoeten geïrriteerde blikken. Relax mensen….

Onderweg naar huis verlies ik mijn fietsmand met boodschappen precies op de toegangsweg van een rotonde. Getoeter achter mij. Zodra de weg weer vrij is krijg ik een dikke middelvinger toegewuifd. Met een glimlach antwoord ik met mijn vingers is een peace-V-teken. Always keep smiling….

Mijn mailbox. Een mail waar de ergernis vanaf druipt. Van iemand die gisteren, op zondag notabene, een mail heeft gestuurd en nog geen reactie heeft gekregen. En er ook nog twee sms-jes achteraan heeft gestuurd omdat ik niet gelijk op het eerste sms-je reageerde. Get a life….

Telefoon. Een familielid. Zwaar geïrriteerd om dat mijn mobiele telefoon groot deel van de dag op vliegtuigstand staat. Een normaal mens is immers 24/7 bereikbaar. En misschien een half uur niet. Bij mij is het omgekeerd. Omdat ik mijn eigen tijd wil managen. En alles met 100% aandacht wil doen. Ook telefoneren en appen.

Een vriendinnetje van mijn dochter. Diepe zwarte wallen onder haar ogen. Ze heeft voor de zoveelste nacht niet goed geslapen omdat ze wakker wordt van alle bliebjes sinds ze een mobiel heeft. En deze nacht een vriendin via de app liet weten emotioneel in nood te zijn. En ja, echte vrienden staan ook ’s nachts voor je klaar. Duh…

Er is een ware epidemie van stressgerelateerde klachten zoals burn-outs, nerveuze aandoeningen, depressies en slaapklachten. Zelfs onder kinderen. Ik vind het niet zo vreemd. We jakkeren de hele dag door. We hebben 24/7 ongelooflijke haast. En dringen dat tempo ook nog eens aan elkaar op. Waarom? Waarvoor?

Omdat de maatschappij van ons verlangt dat we zijn als een stel drammerige kleuters die in koor het refrein van Queen zingen: I want it all, I want it all, I want it all and I want it NOW. En zo maken we elkaar he-le-maal gek. Met irreële verwachtingen over de hoeveelheid werk die een mens op een dag kan verstouwen.  En over het werktempo.

En van elkaar te verwachten altijd en overal bereikbaar te zijn. En zo snel mogelijk te reageren op oproepen per telefoon, mail, app of messenger.

Om aan alle eisen te kunnen voldoen multitasken we de hele dag door. Wat zeer stressvol voor ons brein is. En nee, niet alleen voor mannen, óók voor vrouwen.

Stressmanagement. Het begint erbij dat wij ons levenstempo afstemmen op onszelf. Op wat wij nodig hebben om rustig en gecentreerd te blijven. En de dingen met zorg en aandacht te doen. En niet op een gehaaste opzij opzij opzij manier.

En op onze eigen agenda. Pak de controle terug.  Jij wilt het nu? Jammer dan, maar mij komt het pas straks uit. Gewoon even geduld hebben. Er is nog nooit iemand doodgegaan aan wachten.

En nee, we hebben niet pas rust als we alle lijstjes afgewerkt hebben en iedereen tevreden hebben gehouden. Want de lijstjes vullen zich wonderbaarlijk genoeg altijd weer aan. En iedereen tevreden houden is een illusie. Maar stel dat het je wel lukt. Hoe tevreden ben jij dan nog? Heb jij kunnen genieten van de rit, van het leven?  Of zat je in een achtbaan en werd je volledig geleefd? Had jij nog aandacht voor de mensen om je heen die belangrijk voor je zijn?

Ik ben in ieder geval gestopt te voldoen aan irreële verwachtingen en het bijhouden van het bizarre tempo. Ik heb mijn innerlijke hamster liefdevol, doch resoluut de deur uit gezet.

En jij kunt twee dingen doen. Je aan mij irriteren, waar vooral jij last van hebt. Ik niet. Of het zien als een uitnodiging om hetzelfde te doen. Laten we gewoon met z’n allen stoppen met doen alsof dat wat niet normaal is normaal is. We zijn toch geen F#$@-king hamsters?

 

 

Meer energie door leven in het ritme van de natuur

Meer energie nodig? Als je meebeweegt met de energieën van de dag doe je de juiste dingen op het juiste moment, zoals rust houden als het qua energie eb is en actief zijn als het qua energie vloed is. De Ayurveda heeft de ritmes van de energieën in kaart gebracht en vertaald naar een praktisch leefadvies.

“ U heeft een verkeerd leefritme” zei de Ayurvedisch arts. De vriendelijke Indiase arts van middelbare leeftijd voelde twee minuten aan mijn pols voordat hij deze conclusie met een ernstig in zijn gezicht uitsprak. Hij keek mij doordringend aan en ik stamelde verbaasd:  “Een verkeerd leefritme?  Volgens mij heb ik juist een heel normáál leefritme. Ik schetste mijn oer Hollandse leefpatroon: om half acht opstaan, om twaalf uur lunchen, tussen zes en half 7 de warme maaltijd en om een uurtje of elf weer naar bed.

Natuurlijke ritmes

De arts schudde ontkennend zijn hoofd: “Het Westerse leefritme houdt weinig rekening met de natuurlijke ritmes van de dag, met de energieën die van invloed zijn op lichaam en geest.” Hij pakte pen en papier en schreef een alternatief leefpatroon op: om 6 uur ’s morgens opstaan, om 1 uur ‘s middags warm eten en daarna een middagslaapje doen. Om 6 uur ‘s avonds weer warm eten en vóór de klok van tien uur in bed liggen. Terwijl ik naar het schema keek werkten mijn hersenen op volle toeren. Een middagslaapje valt als ZZP’er nog wel te regelen, evenals 2 x per dag warm eten. Maar om zes uur opstaan…. De arts herkaderde mijn probleem door te stellen dat vroeg opstaan meestal niet het probleem is maar op tijd naar bed gaan.

Levensritme

Het levensritme dat de arts aanraadde komt uit de Ayurveda, een Indiaase geneeswijze die haar wortels heeft in de meer dan drieduizend jaar oude Vedische traditie. Toch is het leefpatroon meer universeel te noemen dan Indiaas. Nog niet zo lang geleden leefden Nederlanders volgens dit ritme. Zoals de ouders van mijn eerste vriendje die een fruitteeltbedrijf hadden en waar tussen de middag pannen met dampende aardappels, sperziebonen en een lap vlees op tafel kwamen. Ook in zuidelijke Europese landen is een warme middagmaaltijd en daarna een siësta heel gebruikelijk.

Met de wind mee

Dat lichaam en geest makkelijker in balans blijven als je met de natuurlijke ritmes mee leeft is logisch. Met de wind meefietsen kost ook minder energie dan tegen de wind in fietsen. Als je meebeweegt met de energieën doe je de juiste dingen op het juiste moment. Rust houden als het qua energie eb is en actief zijn als het qua energie vloed is. Ebben als het vloed is en vloeden als het eb is is niet alleen heel frustrerend, maar kost ook bakken met energie. Helemaal voor mensen met een energie-issue: die een gebrek aan energie hebben en daardoor moeilijk vooruit te branden zijn. Of  juist een overschot aan energie hebben en daardoor moeilijk tot rust komen.

Dosha

De vedische traditie heeft het over dosha’s: dit zijn de energieën van de schepping zelf, levensenergieën die van invloed zijn op ons lichaam en geest. Er zijn drie dosha’s: vata, pitta, kapha die ieder hun eigen kwaliteiten hebben. Elk moment van de dag is één van de dosha’s dominant.

Vata:      02.00 – 06.00 uur en 14.00 – 18.00 uur

Kapha:   06.00 – 10.00 uur en 18.00 – 22.00 uur

Pitta:     10.00 – 14.00 uur en 22.00 – 02.00 uur

Vata

Vata is impulskracht. De elementen van vata zijn lucht en ether. Vata-energie is beweeglijk, veranderlijk, snel en verfijnd. In vata-tijd overheerst helderheid en is de mentale alertheid hoog. Het is de beste tijd om te studeren omdat je je makkelijk kunt concentreren en nieuwe dingen het snelst leert. Het is ook de perfecte tijd voor creativiteit en brainstormen. Als je moeite hebt met opstaan, dan is het aan te raden om voor 6 uur ’s morgens je bed uit te komen. Vanaf 6 uur begint kapha- tijd en dan wordt opstaan lastiger omdat kapha-energie zwaarder en trager is.

Kapha

Kapha is structuurkracht. De elementen van kapha zijn water en aarde. Kapha-energie is een zwaardere maar stabielere energie. Kapha-tijd is de tijd van fysieke activiteit. Het is het ideale moment om oefeningen te doen zoals sporten of yoga. Je schijnt ook meer spierontwikkeling te hebben als je in kapha-tijd traint. Het is ook de meest geschikte tijd voor meditatie omdat je minder last hebt van rusteloze gedachten en dadendrang. In de avond is kapha-tijd de beste tijd om te gaan slapen, juist doordat je wat minder goed vooruit te branden bent en moeier bent. Je valt ook makkelijker in slaap en hebt een diepere en meer regenererende slaap dan als je ná tien uur naar bed gaat. Dan breekt namelijk pitta-tijd aan en krijg je weer een nieuwe vlaag energie.

Pitta

Pitta is vuurkracht. De elementen van pitta zijn vuur en water. Pitta-energie is intens en vurig. Pitta-tijd is de beste tijd voor een maaltijd omdat onze spijsvertering dan optimaal is. Pitta energie is een rusteloze energie, dus actief zijn lukt dan prima. Na 10 uur ’s avonds, als pitta gaat domineren, kun je merken dat je weer energie krijgt en actief wordt. Terwijl je vóór tien uur wellicht niet vooruit te branden was en op de bank zat te gapen, jezelf afvragend of je toch niet beter naar bed kon gaan. De tijd tussen 22.00 uur en 02.00 uur wordt ook wel ‘second wind’ genoemd vanwege de vlaag energie die je nog even krijgt. Het is echter ‘lege’ energie, energie in de reservetijd. Door actief te zijn op dit moment doe je een beroep op je energiereserves. Wie in pitta-tijd het bed opzoekt kan merken dat je moeilijker en onrustiger in slaap valt dan vóór 10 uur omdat pitta-energie hoger en intenser is dan kapha. Kun je de slaap niet vatten, dan kun beter wachten tot om 2 uur ‘s nachts vata weer actief wordt en inslapen weer makkelijker wordt.

Meer energie

Sinds ik de natuurlijke ritmes volg heb ik meer energie gedurende de dag en is de energie ook gelijkmatiger verdeeld. Het is alsof er meer uren in een dag zitten en ik in die uren efficiënter ben. Om 4 uur ‘s middags ben ik niet door mijn energie heen en hoef ik niet meer over te schakelen op de overdrive vanwege een lege energietank. In plaats daarvan ben ik nog helemaal rustig, helder en vol energie.

Powernap

De powernap is één van de sleutels van het succes van dit leefpatroon.  Als je ’s middags goed eet word je na de maaltijd loom doordat je energie vooral naar de spijsvertering gaat. Als je je lichaam dan de rust gunt waar het om vraagt, heeft het alle tijd zich even helemaal op de spijsvertering te richten. Die daardoor ook  optimaler is dan wanneer je onrustig en gestresst gelijk na de maaltijd weer verder gaat met de orde van de dag. De combinatie van een goed gevulde buik en vroeg uit de veren maakt het makkelijk om een powernap te doen. Dertig minuten de ogen sluiten is vaak al voldoende om daarna met nieuwe energie de dag te kunnen vervolgen.

Zingen zonder handrem: “schijt aan de buren”

Uit volle borst zingen, fully selfexpressed, zonder je druk te maken wat anderen ervan vinden. Dat kan alleen als we het overleefmechanisme uit de oertijd kunnen tackelen waardoor we verstijven. Als we de figuurlijke handrem eraf halen. Als je dat voor elkaar krijgt gebeuren er wonderlijke dingen met je stem én performance.

schijt aan de buren

Niks lekkerder dan helemaal los gaan op het podium. Fully selfexpressed jezelf uiten in zang en beweging. Zonder na te denken wat anderen ervan vinden. Met de innerlijke attitude van schijt aan de buren. Het lijkt zo vanzelfsprekend als je het kunt. Maar mijn leerlingen herinneren mij aan waar ik zelf vandaan kom….

Ik was dertien toen mijn moeder vroeg of ik voor de verjaardagsvisite wilde zingen. Dat durfde ik alleen als ik de spelregels mocht bepalen. Ik zou in de gang zingen met de deur open, niet zichtbaar voor het publiek in de woonkamer. Als ik klaar was moest iedereen doen alsof er niks was gebeurd. Niet klappen, geen complimentjes, niks. Gewoon met een uitgestreken gezicht verder nippen aan het borrelglas. Zingen als iedereen naar mij aan het kijken was vond ik  te bedreigend, voelde te kwetsbaar.

Jaren later kreeg ik tijdens mijn studie de kans om in de studentenband te zingen. Doodeng vond ik het. Maar de pijn van een gemiste kans was nét iets groter dan mijn angst. Op het podium verschool ik mij het liefst achter de boomlange zanger die leek te bulken van zelfvertrouwen. En altijd het commentaar van de geluidsman dat ik harder in de microfoon moest zingen: zelfs met de volumeknoppen vol open was ik amper te horen…

Had ik niet het vermogen hard te zingen? Was ik zo schuchter? Ja en nee. Ik stond op de figuurlijke handrem. Altijd was mijn overactieve mind aan het werk om mij te behoeden voor het gevaar van mijn soortgenoten. Bezig met wat anderen van mij zouden vinden. Als ze maar niet dachten dat ik mijzelf heel goed vond, dat ik arrogant was. Als ik maar niet te veel op zou vallen. Niets bedreigender dan de scherpe tong van soortgenoten. Niets meer vernederend dan hun hoongelach of spottende blik.

De innerlijke dialoog met gevleugelde uitspraken van mijn ouders als “Denk aan de buren” en “Doe maar normaal dan doe je al gek genoeg” trokken de handrem nog strakker aan.

Als je op de handrem staat kun je je niet vrijelijk uiten of bewegen. Je hebt een overactieve mind en leeft met een ondertoon van angst. Het is alsof je verkrampt, met samengeknepen billen door het leven gaat. Deze staat van zijn is een ‘freeze’, een verstijving. Het is een overlevingsmechanismen vanuit de oertijd. Als een bedreigende situatie zich voordoet nemen onze reflexen het over. We hebben dan drie opties:  vechten, vluchten of verstijven.

Deze reflexen houden ons uit de maag van hongerige beren en tijgers. Als je je vijand niet meer kunt ontwijken door te vluchten en niet kunt verslaan door te vechten, heb je nog een andere optie: je voor dood houden, ofwel bevriezen. Anno 2016 zijn er geen beren en tijgers meer, behalve in de dierentuin. Wij hebben nu hele andere bedreigingen of stressbronnen. Zoals deadlines op school of werk en de angst om er niet bij te horen, buitengesloten te worden. Vechten en vluchten doen we niet zo veel, althans, niet in de praktijk. In ons hoofd des te meer. En we verstijven.

Als je natuurdocumentaires bekijkt zie je dat dieren een handig mechanisme hebben om uit hun freeze te komen: ze gaan net zo lang trillen en schudden tot de energie weer helemaal stroomt. Mensen hebben geen automatische ontfreezer. Als we eenmaal in een freeze zitten, worden we door een  overactieve mind meestal gegijzeld in deze stand. En als het maar lang genoeg duurt wordt het vanzelf onze nieuwe status quo.

Tot we het zat zijn. We genoeg hebben van op de handrem leven. Omdat we vrij willen zijn. Ons willen uiten. De energie weer willen voelen stromen. Uit volle borst zingen, dansen en lachen. Met schijt aan de buren. We leven nu en het is te vroeg om al met één been in het graf te staan. Ons al een beetje voor dood te houden om geen prooi te zijn.

De freeze of verstijvingsmodus is niet zo 1,2,3 uit een vocalist gehaald. In de pubertijd is de freezemodus zelfs eerder regel dan uitzondering. Maar ook veel volwassenen leven met een aangetrokken handrem. De anti-freeze is een combinatie van bewegen (denk aan het schudden van dieren), diep doorademen en zuchten en het dresseren van de overactieve mind. Ook bepaalde NLP-technieken kunnen behulpzaam zijn.

Maar als de handrem er eenmaal af is en je schijt kunt hebben aan de buren, dan gebeuren er wonderlijke dingen met je stem én performance!

Meer weten? Kom eens langs voor een gratis proefles.

 

 

Ik ga voor vals

Valse noten: veel vocalisten vinden ze enger dan spinnen, muizen of een verlaten kerkhof bij volle maan om 12 uur ’s nachts. Ten onrechte. Een valse noot, of een paar exemplaren, is niet de graadmeter voor de kwaliteit van een optreden. Er zijn zoveel meer factoren die bepalen of een optreden top was of niet. Zong je vol overtuiging, met hart en ziel? Was je volledig selfexpressed? Wist je het publiek te boeien? In dat geval is een valse noot hier en daar echt geen probleem. Want je raakte en boeide. Met je hart, kwetsbaarheid, overgave en passie.

Een loepzuiver optreden zonder zelfexpressie en zonder dat je ziel er in ligt. De ene ellips komt er nog zuiverder uit dan de ander uithaal. De toehoorder staat vol respect te kijken naar de stembandengymnastiek. Maar geraakt? Nee, dat is hij niet.

Doe mij dan maar een vocalist die met ziel, zaligheid en passie staat te zingen. Die hier en daar eens uit de bocht vliegt, maar wat raakt. Die het publiek weet te boeien. Dat is waar muziek uiteindelijk over gaat: dat je anderen kunt raken, beroeren met je stem.

De fixatie op zuivere noten en de angst voor valse noten: bij een groot deel van mijn leerlingen ben ik veel tijd kwijt aan het dresseren van de overactieve mind. Ze zijn zó bang voor die ene valse noot, aangewakkerd door hun eigen perfectionisme of dat van de mensen om hen heen, dat het ten koste gaat van hun vermogen tot zelfexpressie.

Maar je kunt niet volledig selfexpressed zijn als je mind continu de handrem aantrekt. Je kunt niet vanuit je hart zingen terwijl je interne sportcommentator alles wat je doet van commentaar voorziet. En is het een positieve sportcommentator, dan is het nog tot daar aan toe. Maar hij is meestal negatief, een azijnpisser, vol twijfel en negativiteit. Altijd aan het vergelijken, waarbij jij aan het kortste eind trekt. Aan het negatieve twijfelen we geen moment: aan het positieve daarentegen altijd.

Je kunt alleen maar vanuit je hart zingen, met volledige zelfexpressie als Fikkie in zijn mandje ligt en jij de muziek aan het ervaren en beleven bent. Als alleen de observator in jou aan staat die je op het juiste moment praktische aanwijzingen geeft: “Zak bij die hoge noot door je knieën”. “Doseer hier je ademhaling zodat je bij de volgende uithaal nog voldoende adem hebt”.  De observator heeft geen mening en vergelijkt niet. Hij is als de waakvlam van de CV, die alleen aanspringt op het moment dat er warm water nodig is. Heel pragmatisch.

Dat wat je hoort bij The Voice lijkt de maatstaf geworden, de korenmaat. Maar hallo zeg, als je gaat voetballen begin je toch ook bij de F’jes? We gaan de F’jes toch ook niet beoordelen alsof ze in de eredivisie spelen? Kunnen we niet gewoon met zijn allen genieten van muziek? En van het ontluikende talent, dat zich een weg naar boven baant, worstelt en als diamant steeds verder geslepen wordt in de praktijk? Door vooral te doen en zichzelf in alle kwetsbaarheid open en bloot te geven?

De nationale beoordeelcultuur, aangewakkerd door programma’s als The Voice, is koren op de molen van onze interne sportcommentator. Maar één van de belangrijkste stappen die een vocalist te zetten heeft is de zanikende sportcommentator te vervangen door de meningsloze observator. Deze laatste constateert een valse noot maar vindt er niks van.

“Merk alles op en vind er niks van”, dat is de meditatieve grondhouding. Ik moedig leerlingen altijd aan iets op het gebied van mindfulness of meditatie te doen. Om de observator in zichzelf te cultiveren en de sportcommentator te neutraliseren. Ook die van de mensen om hen heen. Want wat je ook doet, iedereen vindt er altijd iets van. Ik zeg daarom altijd gekscherend: als ze gaan zaniken over wat je aan had op het podium of hoe je haar zat, dan weet je dat je goed hebt gezongen.

En die valse noot, die wordt je echt wel vergeven als jij met plezier op het podium staat en muziek bént. Als je vanuit je hart en ziel performt en raakt. Ik zal je één geheim vertellen: als jij je toehoorders weet te raken met je performance, dan zitten ze in hun hart. Het is hart aan en mind uit, of hart uit en mind aan. En als ze in hun hart zitten, staat de sportcommentator uit. Die valse noot wordt dan óf niet gehoord, of er is niemand die er iets van vindt.

Dus zing, uit volle borst, met heel je ziel en zaligheid en wees niet te bang voor die valse noot. Want, zoals mijn zangjuf Setske Mostaert zei ‘techniek en gevoel heet samen zingen’.

 

 

 

 

Kanariepietjes: de levende lakmoestesten van de maatschappij

 

Zwak is het nieuwe sterk

We leven in een tijd waarin we openlijk kunnen zijn wie we zijn: bi-sexueel, transgender, autist, ADHD’er, hoogsensitief. Iedereen heeft zijn eigen hokje en dankzij boeken, films, artikelen en soaps weten we ook hoe zo een hokje eruit ziet. Het ‘anders zijn’ kan ook aanleiding zijn voor een geanimeerd gesprek op een feestje: het brengt tenslotte ook een hoop kwaliteiten met zich mee, niet alleen maar lasten. Normaal zijn is tenslotte zó 1980 en saai. En wat is normaal eigenlijk: is dat niet gewoon het gemiddelde van alle afwijkingen?

Overal gevoelig voor

Er is echter één ‘anders zijn’ wat geanimeerde gesprekken stil laat vallen en waarvoor men terugdeinst: als je overal gevoelig voor bent. Gevoelig voor bepaalde voedingsmiddelen, E-nummers, straling van mobiele telefoons en wifi, laagfrequent geluid, chemische geuren en licht en andere zaken waarvan men niet eens van het bestaan op de hoogte was.

Maatschappelijk geaccepteerde overgevoeligheden zoals gluten, lactose, sigarettenrook of bepaalde E-nummers kan men nog wel handelen. Maar als het te ongewoon wordt, bijvoorbeeld overgevoelig zijn voor straling van mobiele telefoons en wifi, of als er te veel overgevoeligheden zijn om rekening mee te kunnen houden, wordt het te ingewikkeld. Dan is diskwalificeren makkelijker dan het serieus nemen en erop anticiperen.

Goed of gek?

Overgevoeligen zijn lastig in een hokje te plaatsen. Ben je een hypochonder of een controlefreak?  Ben je psychisch niet helemaal in orde en zoek je een object voor een objectloze angst? Of spreek je misschien toch de waarheid? Niet alleen de omgeving, maar ook werkgevers, huisartsen, psychologen, uitkeringsinstanties en politici weten zich geen raad met deze mensen. Doordat overgevoeligen de uitzondering op de regel vertegenwoordigen, zijn ze voor professionals confronterend. Door hen staan ze oog in oog met hun onvermogens, de beperktheid van vakkennis, de grenzen van wetten, wetenschap en verklaringsmodellen. Dit maakt overgevoeligen zo ongeveer de engste mensen van de maatschappij. Op terroristen na dan. Onbekend maakt tenslotte onbemind.

Signaalfunctie

De overgevoeligen zijn de ultra hoogsensitievelingen, de figuurlijke kanariepietjes in de kolenmijn. Vroeger namen mijnwerkers een kanariepietje mee de mijnen in als early warning signal voor gas. Als er gas was viel het kanariepietje van het stokje en wisten de mijnwerkers dat de situatie onveilig was.  Zij die overal gevoelig voor zijn, zijn de early warning signals van onze maatschappij. Door onze onnatuurlijke manier van leven, milieuvervuiling, medicalisering van de gezondheidszorg en een steeds hoger wordend levenstempo wordt de groep kanariepietjes steeds groter.

Onbegrip

De kanariepietjes zouden een waardevolle signaalfunctie in de maatschappij kunnen vervullen als we bereid zouden zijn lering te trekken uit hun gevoeligheden en onvermogens. Maar in plaats daarvan vliegen kanariepietjes zichzelf constant te pletter tegen een raam van onbegrip. De maatschappij heeft geen antwoord op de onvermogens van overgevoeligen en druist er met regels en eisen vaak recht tegenin. Kanariepietjes worden geacht in het gareel mee te vliegen, ook als dat niet kan. Omdat er voor de onvermogens van kanariepietjes vaak (nog) geen sluitend wetenschappelijk verklaringsmodel is volgt automatisch de gevolgtrekking dat het psychisch is. Maar dat de wetenschap iets niet kan verklaren, wil niet zeggen dat iets psychisch is: dat wil enkel zeggen dat de wetenschap iets nog niet kan verklaren. Punt. Er is zoveel wat de wetenschap (nog) niet kan verklaren en waar ze geen antwoord op heeft.

Overleven

Hoe kun je als kanariepietje in je kracht staan en een zinvol leven leiden als je telkens moet bewijzen dat er niets mis met je is? Als je continu dingen moet doen of aan zaken wordt blootgesteld die je ziek maken of houden? Op deze manier wordt leven overleven: een situatie die voor veel kanariepietjes realiteit is. Het wordt tijd dat daar een einde aan komt. De kanariepietjes verdienen hun eigen plek in de maatschappij, hun eigen hokje. Als ze gewoon kunnen zijn wie ze zijn, kunnen ze in hun kracht staan en een belangrijke bijdrage leveren aan de maatschappij. Als levende lakmoestesten zijn kanariepietjes de sleutel naar een gezondere, natuurlijkere manier van leven.

Dure grap

De angst dat kanariepietjes na erkenning van hun overgevoeligheden lekker thuis gaan zitten teren op de zak van de maatschappij is ongegrond.  Als kanariepietjes erkenning krijgen, kunnen ze de voor hen optimale omstandigheden creëren om te leven, wonen en werken. Geen één mens die zichzelf als gezond ervaart (wat iets anders is dan gezond zijn), wil thuis zitten en niks doen. Het is inherent aan mens-zijn dat je een waardevolle bijdrage wilt leveren aan de wereld, nuttig zijn, waarde toevoegen. Kanariepietjes hebben de wereld veel te bieden: ze zijn vaak creatiever, intelligenter, empathischer, intuïtiever en onder hen zijn dan ook veel kunstenaars, artiesten, sociaal werkers en visionairen te vinden. Hebben ze een noodlanding moeten maken in een uitkeringssituatie, dan zullen ze zo snel mogelijk weer uitvliegen. Want kanariepietjes zijn óók zeer consciëntieus én trots. Echter, als de erkenning uitblijft en ze tegen hun natuur in moeten gaan is de kans groot dat ze niet (meer) kunnen functioneren en langdurig arbeidsongeschikt raken. Dát is pas een dure grap voor de maatschappij.

 

De dag dat ik besloot nooit meer stress te hebben

Stressed+Woman+No+Money

Vandaag heb ik besloten nooit meer stress te hebben. Nooit meer jakkeren en jagen, nooit meer wakker liggen van malende gedachten, nooit meer op zien tegen situaties, nooit meer op de kast door wat anderen zeggen of doen. Nooit meer.

Maar kan dat eigenlijk wel? Is dat geen onmogelijke opgave in één van de meest stressvolle periodes in mijn leven ?  Er wordt een continu beroep op mij gedaan als moeder van drie kinderen, vrouw en vriendin. Als ZZP’er, wiens schaapjes vaker in de sloot liggen te spartelen dan op het droge rondhuppelen, is er veel onzekerheid in de bestaansbasis. En als klap op de vuurpijl heb ik als kanariepietje ook nog eens een extreem stressgevoelig lichaam. Kortom, naar de maan vliegen klinkt als een meer binnen bereik liggend doel dan geen last meer hebben van stress. Tenzij ik een vliegticket naar India heb geboekt om voor de rest van mijn leven in een grot te mediteren.

Wat is stress?

Wat is stress eigenlijk? Tijdens mijn opleiding stressmanagement leerde ik dat het begrip stress uit de bouwwereld komt. Als een balk meer gewicht moet dragen (draaglast) dan technisch mogelijk is (draagkracht), is er sprake van stress. Vertaalt naar een mensenleven is stress een wanverhouding tussen draaglast en draagkracht. Als je meer op je bordje hebt dan je op dat moment aan kunt is er sprake van stress. De draaglast bestaat uit externe factoren zoals de dingen die je te doen hebt, het beroep dat op je gedaan wordt en gebeurtenissen in het leven. En de draagkracht bestaat uit het totaal van je vermogens om de stress te managen, waaronder gezondheid, je voorgeschiedenis en je mentale capaciteiten.

Volgens Wikipedia kan stress heel ruim worden omschreven als een reactie op elke prikkel of conditie die spanning veroorzaakt. De  oorspronkelijke natuurkundige definitie van stress is ‘een kracht die op het lichaam inwerkt’.

Positieve stress

Stress is niet per definitie iets negatiefs: een beetje spanning kan er juist voor zorgen dat je alerter bent en beter presteert. Ook positieve gebeurtenissen in het leven, zoals een huwelijk, een leuk feestje, het winnen van een prijs of een buitengewone prestatie op het werk, kunnen een bron van (positieve) stress zijn. Van deze stress wil over het algemeen niemand af; het opgewonden gevoel zoeken we juist vaak op.

Ik wil echter geen last meer hebben van beiden soorten stress. Zowel bij positieve-  als negatieve stress werkt de chemische fabriek van het lichaam op volle toeren. Alleen is de uitkomst van positieve stress prettiger dan van negatieve. Maar in beide gevallen verkeert het lichaam in een hieperdepieper-toestand, wat voor een extreem stressgevoelig lichaam onhandig is:  zie die woelige zee maar eens kalm te krijgen.

Jengelende kinderen en onheilspellend NOS-journaal

Mijn extreem stressgevoelige lichaam is de reden om te besluiten nooit meer last te hebben van stress. Ik wil dat bereiken terwijl ik midden in het leven sta: te midden van rinkelende telefoons, jengelende kinderen en met het onheilspellende NOS-journaal op de achtergrond. Zonder het leven te vermijden of mij terug te trekken in een grot: dat kan tenslotte altijd nog.

Als wij stress ervaren, gaan we situaties vermijden of juist beïnvloeden. Om de draaglast te verminderen schrappen we activiteiten, vertellen die irritante buurman eens flink de waarheid en maken een betere planning. En dat lucht op. Pas als de stress een issue blijft gaan we noodgedwongen ook aan onze draagkracht werken, bijvoorbeeld door een mindfulnesstraining  of te leren mediteren. En ook dat brengt weer verlichting.

21 kikkers in een kruiwagen

Maar nooit meer last hebben van stress? Dat vereist een drastische aanpak, wat begint met een paradigmashift. Sadhguru Isha, een Indiase religieloze mysticus, wijze en visionair, komt met een nieuwe definitie van stress. Volgens hem is dat wat wij stress noemen inherent aan het leven. Hebben we geen werk dan hebben we stress; hebben we wel werk dan hebben we nog meer stress. Hebben we geen kinderen dan hebben we stress; hebben we wél kinderen dan trekken we onze haren eruit van de stress. Er is ALTIJD stress.

Volgens Sadhguru Isha zijn het niet de externe omstandigheden die stress veroorzaken, maar is stress te definiëren als het onvermogen om je eigen systeem te managen: je lichaam, gedachten, gevoelens en energieën. Zijn definitie is revolutionair te noemen omdat het de oorzaak van stress volledig bij ons zelf neerlegt: wij zijn de bron van onze eigen stress. En dat is in tegenspraak met alle definities van stress, die factoren van buitenaf in ieder geval als mede oorzaak zien.  Maar waarom zou je je druk maken over stressfactoren in de buitenwereld? Deze liggen grotendeels buiten eigen controle en daar controle over willen krijgen is weer een bron van frustratie en stress. Zoiets als pogen 21 kikkers in een kruiwagen te krijgen.

Onze cellen luisteren mee

Laten we Sadhguru zijn statement eens nader onderzoeken. Wat gebeurt er bij stress? In de meeste gevallen is er ‘iets’ dat de stress veroorzaakt: een trigger. Je vind een briefje met een telefoonnummer van een vrouw omgeven door hartjes in de broekzak van je man. Je hoort in de wandelgangen dat je baan op de tocht staat. Je voelt je al een tijdje niet zo lekker en vreest voor je gezondheid. De trigger veroorzaakt een stortvloed aan gedachten en gevoelens. Omdat je cellen altijd meeluisteren om het lichaam bij dreigend gevaar klaar te kunnen maken voor gepaste actie, gaat de hele interne chemische fabriek overuren draaien. Het maakt niet uit of het een reële dreiging betreft of eentje die alleen bestaat in gedachten. De onderbewuste machinerie van het lichaam kan dat onderscheid niet maken. Ervaren wij gevaar of moeten er grenzen bewaakt worden, dan worden er stofjes aangemaakt waardoor wij kunnen vechten of vluchten. Het hart gaat sneller kloppen, het bloed gaat harder door de aderen stromen en de ademhaling versnelt; de zogenaamde arousel. Als we de situatie als machteloos of verloren inschatten,  voelen we ons krachteloos en moe worden; alsof iemand de energiekraan van het lichaam dichtdraait. Denken is dus niet zo onschadelijk en zonder gevolgen als wij denken. Denk je 30 x aan een lastig gesprek met je baas of geliefde, dan maak je 30 x de stofjes aan alsof je daadwerkelijk in gesprek bent. Ook van denken kun je dus heel erg moe of juist opgefokt raken.

Rimpelloos meer

Wat stress tot een vervelende ervaring maakt is niet zo zeer de trigger, want die duurt meestal maar eventjes, maar wat daarop volgt: de zich almaar opdringende gedachten, de niet te stoppen stroom negatieve gevoelens en de onaangename fysieke reacties die daar het gevolg van zijn. Zoals een opgejaagd gevoel, een knoop in je maag, een brok in je keel, een dreigend gevoel van onheil. Dáár willen we vanaf.

Hoe fijn zou het zijn als je alleen maar een paar seconden de primaire fysieke stressreactie ervaart, zoals het bonzen van je het hart, het bloed dat door je aderen pompt of de kramp in je buik, en het daarna weer verdwijnt? Vergelijkbaar met een schip dat voorbij vaart: de golven ebben binnen een paar seconden weg. En hoe heerlijk zou het zijn als er geen gedachten en gevoelens meer zijn die in de situatie springen en deze almaar maar herkauwt en opblaast? En waardoor de interne chemische fabriek continu overuren draait? Als het daarna van binnen gewoon weer stil is, vergelijkbaar met een rimpelloos meer?

lake-mathieson-dawn

Stresscyclus doorbreken

De interne stresscyclus kan op twee manieren doorbroken worden. We kunnen de stok tussen de wielen van de stresscyclus steken op de plek waar gedachten zich aan de situatie hechten en zich ermee gaan bemoeien, gevoelens in het kielzog meeslepend. Dat vereist een meesterschap over je mind. Dit kun je onder andere leren door meditatie te beoefenen en mindfulness.

En hoewel de meeste stressreacties het resultaat zijn van brouwsels uit eigen keuken, zijn er ook reflexmatige stressreacties die vóór het denken langs gaan vanwege onderbewuste programmering. Als je daar erg last van hebt kan een therapeut helpen deze onderbewuste stressreacties te herprogrammeren, bijvoorbeeld door NLP, EMDR of Primaire Reflextherapie.

De ademhaling

De tweede stok die in de wielen van de stresscyclus gestoken kan worden is door te leren je zenuwstelsel te kalmeren en daarmee de productie van stressstofjes tot stilstand te brengen. De ademhaling is het enige instrument waarmee je zelf invloed kunt uitoefenen op je autonome zenuwstelsel. Sterker nog, je ademhaling en bepaalde gemoedstoestanden zijn nauw met elkaar verbonden. Bij elke emotie hoort een specifiek adempatroon: als je boos bent, wordt de adem kort en snel en als je verdrietig bent langzaam en diep. Omgekeerd werkt het ook: door op een bepaalde manier te ademen kun je bepaalde emoties oproepen. Eén van de krachtigste tools die ik ken om meester te worden over je ademhaling en zenuwstelsel is de Sudarshan Kriya techniek.

Slavernij

Volgens Sadhguru is stress een puur interne aangelegenheid waarbij oorzaak én oplossing de verantwoordelijkheid zijn van maar één persoon op aarde: wijzelf. Stress is een logisch gevolg van een onbewust leven waarin we geen meester zijn over ons systeem; over onze mind (denken/voelen), lichaam en energieen. Dit meesterschap is de sleutel tot een stressvrij leven. Maar zijn wij sowieso niet de enigen die de scepter horen te zwaaien in onze binnenwereld? Die hoort te bepalen wat wij denken, voelen en hoe wij ons gedragen? Als anderen dat bepalen, zijn wij dan niet gewoon simpelweg slaven?

Mentale beren en tijgers

Ik heb besloten dat ik mij helemaal kan vinden in de definitie van Sadhguru. Met mijn besluit om nooit meer stress te hebben, spreek ik dan ook de intentie uit om volledige meesterschap over mijn systeem te verkrijgen: over mijn denken, voelen, lichaam en energieën. Dat zal hard werken zijn, dag in dag uit, en veel discipline en inspanning vergen. Maar ik heb niet veel keuze: als kanariepietje kan ik mij de luxe van stress gewoon niet permitteren.

En toegeven, het heeft wel iets weg van een kansloze missie: ik mediteer al 27 jaar dagelijks een half uur, ik had al mega stressvrij moeten zijn…. Misschien is naar de Himalaya afreizen en aankloppen bij de grot van één of andere verlichte wijze toch de enige oplossing. Aan de andere kant, ik weet al precies wat deze gaat zeggen. Hij zal mij hoofdschuddend aankijken en verzuchten dat westerlingen lui zijn en wonderen verwachten van ‘maar’ een half uur per dag mediteren. Er blijven tenslotte nog drieëntwintig en half uur over om je helemaal op te fokken met mentale beren en tijgers en je cellen te laten sidderend van ongerustheid en opwinding. De wijze zou mij verzekeren dat ik niet 30 minuten, maar 24 uur per dag zou moeten mediteren.

Omdat wij in Nederland een tekort aan grotten hebben en geen basisinkomen, is de meditatieve grondhouding van  ‘merk alles op en vind er niks van’ al een stap in de goede richting. En dan niet af en toe, zoals bij mij nu het geval is, maar 24/7. Alle achterdeurtjes om stress te kunnen rechtvaardigen dienen afgesloten te worden, alle excuses de nek om gedraaid. Niets of niemand over te blijven om de schuld van stress in de schoenen te schuiven. En ook geen enkel excuus meer te zijn om stress langer door het lijf te laten gieren dan een stressreactie van nature doet. Werk aan de winkel dus.