Zangmagie: wat is je oorspronkelijke geluid?

Als je aan een klas kleuters vraagt wie zijn stem mooi vindt steekt iedereen vol enthousiasme zijn vinger op. Stel je dezelfde vraag aan een groep volwassenen dan gaan er hooguit een paar vingers omhoog. Hoe kan dat?

Er zijn mensen die hun stem niet mooi vinden en zich er zelfs voor verontschuldigen terwijl er niks bijzonders te ontdekken is wat niet mooi zou kunnen zijn. Oke, er zijn stemmen die minder aantrekkelijk klinken, bijvoorbeeld als een stem erg geknepen, nasaal geluid of schel klinkt. Of als je aan de telefoon niet kan horen of Hennie een man of een vrouw is omdat de persoon in kwestie teveel gerookt heeft. In veel gevallen is er echter objectief niets aan een stem te horen wat vreselijk of lelijk zou moeten zijn maar is er gewoon sprake van overkritisch zijn: jezelf langs een meetlat leggen, vergelijken met anderen en jezelf dan niet goed genoeg vinden (en je stem ook niet). Iets waar we in onze maatschappij erg goed in zijn .

Maar er kan nog iets anders aan de hand zijn: je kunt onbewust weten dat je niet klinkt als je oorspronkelijke zelf. Wat het geluid is van je oorspronkelijke zelf is niet een kwestie van dat je precies op kan noemen van ‘zo hoor ik te klinken’,  ‘dit en dit mis ik in mijn stem’ of ‘dit klopt er niet’. Er is ook geen schoonheidsideaal van ‘zo hoort een oorspronkelijk geluid te klinken’. Iedereen is tenslotte anders, ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is. Het hoe dichter je bij je oorspronkelijke geluid komt, hoe blijer je wordt van je (zang)stem en hoe kloppender het voelt. Er is dus geen pasklaar antwoord op de vraag wat je oorspronkelijke geluid is. Het is vooral intuitief en er zijn vingerwijzigingen naar te vinden. Zo kun je de zenkoan “Wat was je oorspronkelijke gezicht voordat je ouders geboren waren’ aanpassen naar ‘wat was je oorspronkelijke geluid voordat je ouders geboren waren’. Koans worden in het zenboeddhisme gebruikt om je inzicht te geven in de ware aard van je eigen geest.

Als iemand bij mij voor zangcoaching komt is één van de eerste dingen waar ik naar luister welke frequenties er in het stemgeluid ontbreken of juist te veel zijn. Zoals de ogen de spiegel van je ziel zijn is je stem de spiegel van je persoonlijkheid. Wat je in je leven meemaakt en hoe je ‘bent’ heeft een effect op je stem. Als je bijvoorbeeld veel in je hoofd zit en niet goed gegrond bent, wordt je stem minder vol en missen er lagere frequenties. Als er veel verdriet is in je systeem wordt je stem doffer, terwijl angst en opgejaagdheid je stem juist scheller maken. Niet vanuit je eigen waarheid kunnen leven, niet je goed jezelf kunnen delen met anderen en/of heel erg bezig zijn te voldoen aan de maatstaven van een ander of de maatschappij kan het geluid wat meer geknepen maken. Terwijl als je meer in contact komt met je eigen kern/ziel/bron, je stem helderder wordt. En als je meer geaard, gegrond bent wordt je stem rijker en dieper.

Het leven schept jou: door de dingen die je meemaakt bouw je op verschillende plekken in je lichaam (spier)spanning op of raak je het juist kwijt. Ook heeft ieder zijn eigen energiehuishouding: op bepaalde plekken in het lichaam kan veel energie zitten terwijl op andere plekken weinig energie is. Ik zie relatief veel jonge mensen met een de-energized lichaam dat bijna niet meedoet tijdens het zingen: alle energie lijkt in het hoofd te zitten met een denken dat overuren draait. Je kunt je voorstellen dat het in zo een geval lastig is om krachtig en energiek te klinken. Terwijl het voor types die stijf staan van de adrenaline en bij wie iedere spier gespannen als een snaar lijkt te staan het een uitdaging kan zijn om zacht en subtiel te klinken. Als je op de figuurlijke handrem leeft is het lastiger om met volle teugen de adem te nemen, adem is tenslotte leven, en ook dat heeft effect op je stem. Een gespannen lichaam heeft ook minder resonantieruimte.

Ik luister welke frequenties ontbreken en scan tevens het lichaam: waar zit spanning en waar juist niet, waar zit energie en waar juist niet. Die twee factoren, stemgeluid en lichaam geven aardig accurate informatie over op welke gebieden er gewerkt moet worden om de stem ronder, heler, voller, helderder, subtieler of juist krachtiger te maken. Dat werk zit voor velen verrassend genoeg vaak niet altijd primair in het aanleren van de juiste zangtechnieken, maar in het leren je lichaam in bezit te nemen, durven bewegen, klanken durven maken,  niet bang te zijn om fouten te maken. De handrem mag er langzaam af en de overactieve mind mag een welverdiende vakantie nemen. Uiteraard kunnen bepaalde zangtechnieken hierbij ondersteunen;  technieken geven immers vertrouwen en houvast en kunnen bijdragen aan een beter lichaamsbesef. Maar voor je heel technisch aan de slag gaat met iemands stem moet het fundament kloppen. Het heeft geen zin om een schilderijtje recht te hangen als de muur nog scheef staat. En je gaat niet je huiskamer schoonmaken en oppimpen als de bouwvakkers nog bezig zijn met muren te plaatsen. Voor alles is een juiste volgorde.

Wil je de volledige capaciteit van je stem ontplooien dan is het niet slechts een kwestie van enkel zangles nemen: het is een levensweg. Zangtechniek en persoonlijke ontwikkeling gaan hand in hand. Denk aan de metafoor van de Porsche en de Opel: wie het eerst over de finish gaat bij het circuit van Zandvoort wordt niet alleen bepaald door het soort auto (techniek) maar ook door wie er achter het stuur zit (persoonlijkheid). Met Max Verstappen aan het stuur zal een oud Opeltje tot hele andere prestaties in staat zijn dan als er een voorzichtige stadsrijder achter het stuur zit.

Dat er een link zit tussen persoonlijkheidsontwikkeling en de stem ontdekte ik tijdens mijn studie. Ik werd opgeleid om veranderingsprocessen van mensen te begeleiden (agogisch werker) en daarbij creatieve middelen te gebruiken. Ik had gekozen voor hoofdvak muziek met het instrument zang. Persoonlijkheidsontwikkeling stond centraal tijdens mijn studie omdat je pas een ander kunt kennen en helpen als je jezelf kent en kunt helpen.

Ik was op het gebied van theorie één van de beste studenten, maar op persoonlijk vlak één van de grootste puinhopen. Ik had op mijn 18e al een fikse levensburnout te pakken. Ik kon niet op volledig meedraaien op school door een geringere belastbaarheid vanwege een chronisch vermoeidheidssyndroom. Ook was ik vaker afwezig door ziekte.  Ik kreeg daarvoor strafpunten die ik weer in kon lossen door extra cursussen te volgen op het gebied van persoonlijkheidsontwikkeling. Ook kreeg ik tijdens supervisie de volle laag: ik was te afwachtend, kwam niet goed voor mijzelf op, kon niet omgaan met kritiek en met machtsverhoudingen etc. Ook de zangdocent had een aardige kluif aan mij: de buikademhaling kreeg ik maar niet onder de knie, ik had veel te veel kaakspanning, zong te zachtjes, had een te beperkt bereik en ga zo maar door. Ik was bovendien een bodemloze put voor zangtechnieken: zodra ik buiten stond was ik alles weer vergeten en bleef ik het op mijn eigen manier doen, tot grote frustratie van de docent.

Ik voelde mij aan alle kanten falen en overvraagt door het leven. Uit wanhoop ging ik een meditatiecursus volgen en ontdekte ik de afdeling zelfhulpboeken in de bibliotheek. In no time had ik alle boeken van Wayne Dyer en Deepak Chopra gelezen. En hoewel er niet veel verandering zichtbaar was in mijn uiterlijke leven, waren er aardsverschuivingen op innerlijk gebied. Maar nog verrassender was het dat er kleine wondertjes plaatsvonden op zanggebied. Het kwartje van de buikademhaling viel, mijn kaakspanning verdween, ik kon met meer volume zingen, kreeg een voller stemgeluid en een groter bereik. Ook kon ik ineens improviseren en bleek ik gevoel te hebben voor het schrijven van liedjes. De zangdocent viel van de ene verbazing in de ander en vroeg zich af of ik niet stiekem ergens bijles volgde. De realiteit was dat ik qua zangles niet meer of minder deed dan voorheen. Mijn instrument ging beter functioneren en mijn stem kreeg meer de ruimte naarmate er meer ontspanning kwam, ik beter in mijn lijf kwam te zitten en meer in tune kwam met mijn ware zelf. Ook vielen zangtechnieken ineens in vruchtbare aarde.

Iedere keer dat er op persoonlijk gebied een verschuiving plaatsvond in mijn leven kwam er ook een doorbraak op zanggebied. Ik ontdekte dat dit niet alleen het geval was bij mijzelf maar ook bij de mensen om mij heen en ik zie het ook bij mijn zangleerlingen. Soms kan een meditatiecursus, een bezoek aan de osteopaat, haptonoom of een primair reflextherapeute net zo heilzaam zijn voor je stem als een zangles.

Door je levensloop kan je stem dus veranderen en andere (beperktere) klankkenmerken krijgen of juist rijker en vrijer worden.  Het kan zijn dat je (onbewust) aanvoelt dat wat je hoort niet jouw oorspronkelijk stemgeluid is. Er is zowiezo altijd een verschil met hoe je denkt dat je klinkt en hoe je klinkt als je jezelf terug hoort op geluidsopnames. Dit komt omdat je je eigen innerlijke bodyresonantie hoort wat het geluid warmer, voller, rijker en volumineuzer maakt dan wat de toehoorder ervaart.  Maar er is niet alleen een subjectief verschil tussen hoe je jezelf waarneemt en hoe je jezelf terug hoort, er IS ook een objectief verschil zijn in hoe je jezelf hoort en hoe een ander jouw geluid ervaart. Ieder trauma en onverwerkte ervaring blijft als incoherente vibratie aanwezig in je aura of bioveld. Het werkt als een filter of juist een versterker van bepaalde frequenties. Dus hoe het geluid bij het vertrek vanuit jou is, kan wel degelijk anders zijn dan hoe het geluid is als het bij de toehoorder aankomt. Het is in de tussentijd door jouw bioveld gereisd en daar kunnen bepaalde frequenties versterkt zijn of juist uitgefilterd. Hoe heler je wordt en hoe minder incoherente vibraties er in je veld zijn,  hoe minder vervorming er is van je oorspronkelijke geluid. Ik kom hier later op terug.

Ik krijg wel eens de vraag dat als de stem de spiegel van de persoonlijkheid is, hoe het dan zit met de ziel: deze kan toch ook door de stem heen klinken? Absoluut. Hoe meer jouw ziel achter het stuur zit in jouw leven, hoe meer jouw oorspronkelijke stemgeluid ont-wikkelt en tevoorschijn komt. Je oorspronkelijke stemgeluid heeft alles te maken met je ziel, met je oorspronkelijke zelf, met wie je in essentie bent. Je vervormde en beperkte stemgeluid staat op conto van je persoonlijkheid.

Je persoonlijkheid, je ego, is echter geen slecht iets waar je zo snel mogelijk vanaf moet zien te komen. Integendeel: het is essentieel dat je je persoonlijkheid en ego goed ontwikkelt en stevig je plek en ruimte durft in te nemen. Het maakt je instrument krachtig, geaard en geeft je stem bovendien de benodigde power. Door een instrument dat bij de minste geringste weerstand in de stress of kramp schiet omdat er een overgevoelige, kwetsbare persoonlijkheid achter het stuur zit, kan een ziel niet goed heen werken en is het oorspronkelijke geluid minder hoorbaar.

Ga rustig zitten en stel jezelf de vraag: wat was mijn oorspronkelijke geluid voordat mijn ouders geboren werden?  Je hoeft hier geen antwoord op te bedenken: je ziel communiceert immers niet met woorden. Let op wat er in je opkomt: dat kan een beeld zijn, een liedje, een impressie. Wat binnenkomt kan een vingerwijzing zijn naar je oorspronkelijke geluid, maar ook naar iets dat verloren is geraakt of iets dat om heling vraagt.

Zangmagie – Judith Jobse

Eén gedachte over “Zangmagie: wat is je oorspronkelijke geluid?”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s