Verlos jezelf van een overactieve mind

Een mind die van de hak op de tak springt, de aandacht over meerdere activiteiten verdeelt en continue op zoek is naar prikkels en afleiding. Zoals tientallen keren per dag je mobiel checken, appen tijdens het tv-kijken en surfen op internet en tegelijk een gesprek voeren. Wij westerlingen zijn trots op deze state of mind: we vinden dat we super goed kunnen multi-tasken en roemen ons snelle denken dat altijd als een hond op een bot op allerlei kwesties aan het kluiven is. Zelfs al zitten we stil in een stoel, van binnen wervelt het denken op volle toeren: zelden is er een moment van stilte in onze bovenkamer.

Wat wij zien als een normaal werkende mind is volgens boeddhisten en hindoeïsten juist een zieke, ongezond werkende mind. Een koortsachtige en verstrooide toestand van het denken wordt door Patanjali viksepa genoemd. Patanjali was een Indiase geleerde en filosoof uit de 2e eeuw voor Christus, die aan de wieg stond van yoga.  Een koortsachtig denken is volgens hem de bron van allerlei lijden. Ook veroorzaakt het verkramping en verstijving in het lichaam en heeft het verlies van vitaliteit en gezondheid tot gevolg. Een gezonde mind is stil als een rimpelloos, spiegelend meer. Het springt niet als een slingeraap van de ene gedachte naar de andere, wat voor ons juist de normaalste zaak van de wereld is.

De 5 wervelingen van de geest (vrittis)

Zoals kringen op het wateroppervlak ontstaan als je een steen in het water gooit, zo zorgt iedere gedachte voor een rimpeling in onze denkstof, chitta. Deze wervelingen in het denken, deze rimpelingen op het ‘wateroppervlak’ van het bewustzijn noemt Patanjali vrittis. Je gedachten zijn altijd te labelen als één van de 5 vrittis. De inhoud kan ook een combinatie zijn van verschillende vrittis. Het is interessant om te observeren voor welke vrittis jouw mind een voorkeur heeft.

  1. PRAMANA: zoeken naar bewijs.

De mind is altijd op zoek naar bewijs. Het twijfelt altijd aan alles en is op zoek naar bewijs. Naar of het klopt wat er gezegd, geschreven of geconcludeerd is. Het is altijd aan het argumenteren en discussiëren. Het bewijs kan een directe waarneming zijn: je weet bijvoorbeeld dat je je in Amsterdam bevindt doordat je het bordje ‘Amsterdam’ zag en je water ziet met grachtenpanden. Je kunt ook feiten met elkaar combineren, bijvoorbeeld als je een auto met een deuk erin en zwarte strepen op de witte lak geparkeerd zien staan naast een zwarte lantaarnpaal die duidelijk geramd is. Bewijs wordt ook op internet en in andere geschreven media gezocht.  Het denken heeft de neiging wat op papier of op internet staat voor waar aan te nemen zonder het waarheidsgehalte verder te toetsen.

  1. VIPARYAYA: onjuiste kennis of illusie

De mind heeft de neiging om een eigen verhaal te maken. Stel je ziet mensen met elkaar praten en jouw kant op kijken. Grote kans dat je de conclusie trekt dat het gesprek over jou ging en dat je deze conclusie voor waar aanneemt. Toch hoeft dat niet zo te zijn: er is tenslotte geen enkel bewijs dat jouw conclusie klopt. Pas als je naar de mensen toe gaat en vraagt of ze over jou aan het praten waren en je krijgt een bevestigend antwoord, dan weet je dat het klopt. Maar in de meeste gevallen toetsen we onze eigen conclusies niet: wij denken als snel dat wat wij denken over mensen en situaties klopt. Deze tendens van eigen waarheidsvinding wordt viparyaya ofwel illusie genoemd. Viparyaya begint altijd met een trigger in de buitenwereld die vervolgens tot processen in de binnenwereld leidt met een subjectieve output.

  1. VIKALPA: dromen/fantaseren

De mind heeft een enorme hang naar dagdromen en fantaseren. Er zijn twee soorten fantasieën: prettige fantasieën en onprettige fantasieën. Je zorgen maken en angstige gedachten hebben is niks anders dan een onprettige fantasie.

  1. NIDRA: slaap
  2. SMRTI: geheugen.

De mind heeft de neiging om telkens herinneringen aan voorbije gebeurtenissen op te laten ploppen in het bewustzijn. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een wit hondje de herinnering oproept dat je vroeger met je oma de hond uitliet. Of dat je bij het ruiken van geroosterd vlees een herinnering krijgt van BBQ’en vroeger op de camping.  Ook kunnen herinneringen zonder trigger uit de buitenwereld in je bewustzijn verschijnen.

Geen vrijheid

Als je denken zich in een toestand van viksepa bevindt, ben je er geen meester over maar ben je zijn slaaf.  Op dit level is het onmogelijk aan je eigen programmering te ontsnappen. Je zit helemaal verankert op het wereldse toneel, vastgeklonken in de matrix. Je mind is puur een speelbal van alle informatie die er ooit in ingestopt, bewust of onbewust. De mind registreert namelijk alles: het geheugen (smrti) is één grote taperecorder die alles registreert en opneemt wat je meemaakt, zelf de kleinste details waar je je niet bewust van bent. Dus alles wat je ooit gezien, gehoord, geproefd, gevoeld en geroken is vastgelegd: dit is het materiaal waarmee je ‘computer’, je mind rekent. Het is niet moeilijk te bedenken dat op dit level van denken geen enkele wijsheid, intuitie, creativiteit, hogere kennis of dieper weten te vinden is.

Als de wervelingen van de geest tot bedaren komen en de mind wordt als een rimpelloos spiegelend meer, wordt de bandbreedte van je mind groter: je neemt meer waar en er is ruimte voor intuitie, creativiteit en wijsheid. Zolang je innerlijke ruimte echter wordt gevuld en beheerst door de automatische stroom gedachten ben je niet vrij.

Poortwachter

Hoe kom je nu uit deze koortsachtige toestand van denken? Eénpuntigheid van denken is volgens Patanjali de remedie. Eenpuntigheid is het tegenovergestelde van de slingeraap-status quo: in plaats van een versnipperde aandacht richt je je aandacht op één punt. Dat kan een geluid zijn, een voorwerp, een mantra, maar ook gewoon je aandacht laten rusten in het hier-en-nu.

Van slingeraap naar eenpuntigheid begint met poortwachter zijn van je gedachten. Bewaak de inhoud van je bewustzijn. Zodra je merkt dat je een gedachte hebt, stap dan uit de inhoud door de gedachte te labelen als één van de vrittis. Breng je aandacht vervolgens weer terug naar het hier-en-nu ofwel de observatormodus,  wat een gedachtenloze toestand is.

Deze simpele techniek werk super effectief. Gedachten zijn namelijk een soort van draaikolken of zwarte gaten die je aandacht kapen: je wordt erin opgezogen zoals een sok in een stofzuigerslang. Door een gedachte te denken laad je hem op met energie en maak je hem krachtiger. Op het moment dat je een gedachte labelt, stap je uit de inhoud ervan. Je stopt ook met het opladen van een gedachte. Hoe vaker je een gedachte denkt en hoe langer je een gedachte denkt, hoe krachtiger deze gedachtevorm wordt. En hoe meer deze gedachtevorm aanwezig is in je energieveld, klaar om je aandacht te kapen. En hoe moeilijker het wordt om de gedachte los te laten.

Afbeeldingsresultaat voor thought forms whirlpools

Je verzetten tegen gedachten werkt averechts.  Als je een gedachte wegduwt of probeert te blokken voeg je er juist energie aan toe. Iets labelen als negatief zorgt voor een gevoel van afstoting, wat een krachtige energie is waarmee je de gedachte juist oplaadt. Het liefdevol ontvangen van iedere gedachten, uit de inhoud stappen door te labelen en vervolgens je aandacht weer naar het hier en nu terugbrengen is de beste remedie.

Wat levert het je op?

Wat levert het poortwachter zijn van je gedachten je op?

☆Als je uit de inhoud van gedachten blijft, zullen gedachtenvormen vanzelf ontladen en uiteindelijk door gebrek aan aandacht en energie uit elkaar vallen. Alles wat aandacht krijgt groeit, en alles wat geen aandacht krijgt zal verdwijnen. Langzaamaan zal je minder gedachten krijgen en zullen gedachten minder lang en minder storend aanwezig zijn in je bewustzijn. Het zal steeds stiller van binnen worden.

☆Als alle modificaties van het denken stilgezet worden, dan kom je in contact met je zelf. Alles wat door ons hoofd spookt aan gedachten en alle stemmetjes in ons hoofd hebben niks met ons zelf te maken: het is enkel je programmering. ‘Just neurons firing.

☆Als er rust en ruimte komt en je mind niet continue als een slingeraap van de ene gedachte naar de andere springt, ontstaat de mogelijkheid om voorbij je programmering te komen. Als je denkt wat je altijd hebt gedacht, zul je je voelen zoals je je altijd hebt gevoeld, zul je doen wat je altijd hebt gedaan en zul krijgen wat je altijd hebt gekregen. Door je gedachten te labelen en weer terug te keren naar het hier en nu ontstaat er ruimte. In deze ruimte kun je je bewust worden van de gektes van je eigen mind en programmering.  Je zal daardoor anders gaan reageren en iets anders creëren. Ook loslaten wordt makkelijker.

☆De biochemische fabriek van je lichaam kan tot rust komen. Want alle fantasieën, illusies, herinneringen en het zoeken naar bewijs laten de chemische fabriek van je lichaam overuren maken. Door met je gedachten matchende stofjes aan te maken waardoor je je blij, verdrietig, boos of juist angstig voelt. Je binnenwereld zal rustiger en stabieler worden als je niet meer telkens opgezweept of overspoeld door een stroom verlammende, verkrampende of juist activerende energie in gang gezet door gedachten.  Het zal je ook een betere gezondheid opleveren: aan een verkrampt en verstijft lichaam, ligt een verkrampt en verstijft denken ten grondslag. Het is ook niet vreemd dat zoveel mensen met een burn-out kampen: zittend op een stoel kun je met je mind je biochemie behoorlijk ophitsen en uitputten.

☆Je meditatie zal verdiepen. Als je minder gedachten hebt en je biochemie rustiger is, heb je minder tot rust te brengen voor je in een diepe meditatieve stilte kunt zakken.

☆En last but not least: als je je eigen mind niet meer serieus neemt, zul je die van een ander al helemaal niet meer serieus nemen. Wat een vrijheid als je niet meer bezig hoeft te zijn met wat anderen van je denken. Of sterker nog: met wat je van jezelf vindt. Meningen zijn absoluut niet meer boeiend: het zijn enkel ‘neurons firing’.

Afbeeldingsresultaat voor neurons firing

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s